Anlamı
insan ne kadar yükselirse yükselsin bir yerde durur.
Detaylı Açıklama
Ne kadar, miktar, derece veya ölçü soran temel bir soru kalıbıdır. Ayrıca bir sınırlamayı veya kısıtlamayı ifade etmek için de kullanılır: "İnsan ne kadar yükselirse yükselsin bir yerde durur" cümlesinde olduğu gibi. Bu ikinci kullanımda "ne kadar... olursa olsun" kalıbıyla bir gerçeğin kaçınılmazlığı vurgulanır. Deyim, hem somut miktarları hem de soyut dereceleri sormak veya ifade etmek için vazgeçilmezdir. "Ne kadar para" somut, "ne kadar üzgün" soyut bir kullanımdır. Türkçenin en temel yapı taşlarından biri olan bu ifade, günlük konuşmada, yazılı anlatımda ve edebiyatta aynı yaygınlıkta kullanılır. Ölçme ve değerlendirme eyleminin dilsel karşılığı olarak her bağlamda doğal ve gerekli bir ifadedir ve Türkçe cümle yapısının olmazsa olmazları arasında yer alır.
Ne Kadar Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- İnsan toplumda ne kadar yükselirse yükselsin sonunda bir noktada mutlaka durur.
- Vitrindeki bu zarif siyah elbise ne kadar, fiyatını öğrenebilir miyim?
- Bu hayatta ne kadar çok çalışırsan çalış, şansın da bir yandan yaver gitmeli.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Her ikisi de olabilir. Soru olarak miktar ve derece sorar: "Ne kadar para var?" Bağlaç olarak ise "ne kadar... olursa olsun" kalıbıyla iki cümleyi bağlar ve bir sınırlamayı ifade eder. Birincisinde cevap beklenir, ikincisinde retorik bir yapı söz konusudur.
Anlam bakımından aynıdır. "Ne denli" daha edebi ve yazılı dile özgüyken "ne kadar" günlük konuşmanın vazgeçilmez ifadesidir. Günlük dilde "ne kadar" tercih edilir; edebi metinlerde ve şiirlerde "ne denli" daha şık ve seçkin bir alternatif olarak öne çıkar.
Soru cümlelerinde (Ne kadar istersin?), koşul cümlelerinde (Ne kadar çalışırsan o kadar başarılı olursun), ünlem cümlelerinde (Ne kadar güzel!) ve karşılaştırma cümlelerinde (Ne kadar olursa olsun yetmez) kullanılır. Bu çok yönlülük, ifadenin Türkçedeki merkezi konumunu gösterir.