Anlamı
bir engel dolayısıyla hiçbir iş yapamaz duruma gelmek:
'Diplomatlarımıza, büyükelçilik ve temsilcilik binalarımıza, tankerlerimize yapılan saldırılara karşı elimiz kolumuz bağlı duruyoruz.' -T. Halman.
Detaylı Açıklama
Eli kolu bağlı kalmak, bir engel dolayısıyla hiçbir iş yapamaz duruma gelmek anlamındadır. Sözlük kalıbı eli ayağı bağlı kalmak diye de anar; kalmak yerine durmak ya da olmak fiili de gelebilir. Görüntü bir bağlanmadan gelir: elleri, kolları bağlı biri bir şey yapamaz. Tanımın özü engeldir: bir yasa, bir yasak, bir eksik ya da bir koşul kişiyi durdurur; tanım engelin türünü sınırlamaz. Kalıp bir kurumun, bir görevlinin, bir ailenin ya da bir ülkenin durumunu anlatabilir. Bir yakınma ya da bir öfke taşıyabilir: bu kararla elimiz kolumuz bağlandı. Bağlayan engel cümlede ayrıca söylenebilir: yasa çıkmadığı için elimiz kolumuz bağlı. İyelik eki kişiyi gösterir: elimiz kolumuz bağlı.
Örnek Cümleler
- Yönetmelik çıkmadığı için belediye, dere kenarındaki kaçak yapılar karşısında eli kolu bağlı kaldı.
- Kar bütün yolları kapatınca ilacı tükenen köy ebesi, hastasının başında eli kolu bağlı bekledi.
- Velilerin imzası gelmeden geziyi düzenleyemeyen öğretmenin son güne kadar eli ayağı bağlı kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Diplomatlarımıza, büyükelçilik ve temsilcilik binalarımıza, tankerlerimize yapılan saldırılara karşı elimiz kolumuz bağlı duruyoruz. Saldırılar sıralanır, ama karşılık verilemez; bunu neyin engellediği alıntıda söylenmez. Kalıp burada durmak fiiliyle kurulur ve bir ülkenin çaresizliğini dile getirir.
Kolu kanadı kırılmak, bir şey yapamayacak duruma gelmek, çaresiz kalmaktır; görüntüsü yaralı bir kuştur. Bağlı kollarla kurulan kalıp ise bu durumu bir engele bağlar. Ayrım görüntüdedir: biri kırık bir kanatla, öteki bağlanmış kollarla iş göremez olmayı anlatır.
Eli koynunda kalmak, çaresiz kalmaktır; tanımı bir engelden söz etmez. Eli kolu bağlı kalmanın tanımı ise engeli açıkça anar. Koynundaki el bir duruşu, bağlı el ise bir engeli görüntüye döker.