Anlamı
çıkan fırsattan en iyi biçimde yararlanmak:
'Fırsatı ganimet bilen İbrahim Ağa, soluğu doğru Eminönü'nde aldı.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Nimet bilmek deyimi, eline geçen bir fırsatın, bir avantajın veya bir iyiliğin değerini iyice kavramak ve bu değerli durumdan en iyi biçimde yararlanmak anlamında kullanılır. Konuşmacı, fırsatı küçümseyenleri uyarmak ya da değerini hemen anlayan birini takdir etmek için bu söze başvurur. Halk dilinde nimet kelimesi maddi ve manevi her türlü değerli şeyi kapsar; sağlık, iş, dostluk, bilgi, başarı fırsatı bunlardan bazılarıdır. Bilmek fiili ise fark etme ve değer biçme anlamı taşır. Deyim, kişiyi kıymet bilen ve şükreden bir tutuma yöneltir. Türk düşüncesinde küçük sevinçleri görmek erdemli bir davranış sayıldığından bu deyim kuşaklar arası bir öğüt olarak yaşar. Bu yönüyle deyim, Türkçenin minnet ve şükür duygusunu özlü biçimde aktaran zarif kalıplarından biri olarak yaşamaya devam eder.
Nimet Bilmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yıllarca bekledikten sonra gelen bu işi nimet bilip gece gündüz çalıştı.
- Hastane masraflarını bilen biri olarak sağlığının hâlâ yerinde olmasını her zaman büyük bir nimet bilirdi.
- Kuruluş aşamasındaki şirkete ortak olma teklifini nimet bilip kabul etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Eline geçen değerleri küçümsememe, sahip olunanların kıymetini bilme ve şükür duygusunu canlı tutma mesajını taşır. Türk halk düşüncesinde bu erdem ailede ve toplumda yüceltilir. Deyim, kişiyi sahip olduklarına yeniden bakmaya ve kaybetmeden değerini fark etmeye çağırır. Genç kuşağa verilen nasihatlerde sıkça karşımıza çıkar; çünkü değerleri sonradan değil zamanında fark etmek önemlidir.
Hayır, kapsamı çok daha geniştir. Sağlık, huzur, dostluk, bilgi, evlat, iş gibi maddi ve manevi her türlü değerli şey nimet olarak görülür. Halk söyleyişinde küçük bir gülümseme, sıcak bir yemek, sevilen birinin yanında olmak da nimet sayılır. Bu geniş kapsam, deyimin gündelik hayatın her köşesinde rahatlıkla kullanılmasını sağlar ve onu evrensel bir öğüt aracına dönüştürür.
Değer bilmek genel bir kıymetlendirme tutumudur; her şey için söylenebilir. Nimet bilmek ise söz konusu kıymetin bahşedilmiş bir armağan gibi alınması düşüncesini içerir. Yani burada minnet ve şükür tonu daha güçlüdür. İkisinin birlikte kullanılması da yaygındır ve aynı ahlaki duruşu farklı yönlerden vurgular. Deyim, klasik halk bilgeliğinin estetik bir özetidir.