Anlamı
alay 'akla gelmedik şaşılacak şeyler' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Neler de neler maydanozlu köfteler deyimi, alaylı bir tonla karşımıza çıkan abartılı, inanılmaz veya akla gelmeyecek iddiaları, dedikoduları ve haberleri karşılamak için kullanılan eğlenceli bir halk sözüdür. Birinin uzun uzun sıraladığı şaşırtıcı şeylere karşı dinleyenin yarı gülümseyip yarı kuşkuyla verdiği yanıt gibi durur. Tekerleme niteliğindeki kafiyeli yapısı (neler-köfteler) deyimi akılda kalıcı kılar. Mizahi bir uzaklaşma ifadesi olarak görev yapar; konuşan, anlatılanları tamamen inkâr etmez ama ciddiye almadığını da belli eder. Genellikle aile sofralarında, esnaf sohbetlerinde ve günlük muhabbetlerde abartılı söylenmiş bir habere karşı söylenir. Yazılı dilde nadir, sözlü kullanımda ise hâlâ yaygındır. Bu özelliğiyle deyim, kafiyeli yapısı sayesinde nesilden nesile aktarılabilen, sosyal mesafeyi mizahla koruyan halk söyleyişlerinin başında gelir.
Neler de Neler, Maydanozlu Köfteler Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Komşunun her gün başka bir hayali servet hikâyesini dinleyen dayım gülüp 'neler de neler maydanozlu köfteler' deyiverdi.
- Çocukken anlattığım kuyruklu yıldız hikâyelerine annem 'neler de neler maydanozlu köfteler' diye takılırdı.
- İş yerinde yayılan uçuk dedikoduları duyunca müdür omuz silkip neler de neler maydanozlu köfteler dedi.
Kökeni ve Hikayesi
Halk tekerlemelerinden türemiş kafiyeli bir ifade kalıbıdır; neler ile köfteler kelimelerinin ses uyumu üzerine kurulu olup zamanla alaycı geçiştirme amacıyla kalıplaşmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Halk söyleyişlerinde tekerlemeler çoğunlukla anlam değil ses uyumuyla şekillenir. Neler kelimesiyle kafiyeli olan köfteler buraya rastlantı değil ses güzelliği için yerleştirilmiştir. Maydanoz ise mutfak çağrışımıyla deyimi günlük hayatla ilişkilendirir. Sonuç, ciddi bir yargıyı yumuşatan, dinleyiciyi gülümseten ritmik bir alay biçimidir. Halk dilinin yaratıcı kalıplarına güzel bir örnek sunar.
Tam bir inkâr anlamı taşımaz; onun yerine inanmıyorum ama tartışmak da istemiyorum tavrını iletir. Konuşan, anlatılanı geçiştirir, kendini gülüşle korur. Bu yüzden ortamı bozmadan eleştiri yapmak isteyenler için pratik bir araçtır. Ciddi bir kavgaya yol açmadan abartıyı işaret eden, mizahi bir mesafe koyma stratejisidir.
Genellikle orta yaş ve üzeri konuşurların dilinde yaşar. Genç kuşak bu kalıbı daha az kullanır; ama büyüklerden duyduklarında anlamını sezerek gülümserler. Köy, kasaba ve mahalle sohbetlerinde, esnaf muhabbetlerinde, akşam çayı buluşmalarında hâlâ canlıdır. Sözlü kültür içindeki yerini kafiyeli ve eğlenceli yapısı sayesinde korumaktadır.