Anlamı
beylerde olmayan öyle şeyler vardır ki halkta bulunur.
Detaylı Açıklama
Neler deyimi, halk arasında geçen ve görünüşte hor görülen kesimlerde aslında değerli, beklenmedik şeylerin bulunabileceğini ima eden kısa bir ifadedir. Yüksek mevkide ya da varlıklı kabul edilen kişilerde olmayan zarafetin, bilgeliğin, vefa duygusunun ya da yeteneğin sıradan insanlarda saklı durabileceğini anlatır. Çoğu zaman küçümseyen bir tutuma karşı söylenir; konuşan kişi, dışarıdan basit görünen biri ya da yer hakkında 'neler de neler var sende' der gibi şaşırma ve takdir tonuyla bu sözü dillendirir. Atasözüne yakın özlü bir yapı taşımasına rağmen sözlükte deyim olarak yer alır ve sınıfsal önyargılara karşı çarpıcı bir uyarı niteliği taşır. Bu yönüyle deyim, halk diline yerleşmiş incelikli bir sınıfsal sorgulama ve değer biçme aracı olarak özgün yerini korur.
Neler Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Köyün yaşlı çobanı tarihten öyle ayrıntılar anlattı ki babam başını sallayıp 'neler!' dedi.
- O eski mahallede sandığımızdan çok daha derin bir kültür gizliydi; insan dolaşıp gördükçe neler diyor.
- Sergideki amatör sanatçıların eserlerini gezerken eleştirmen kendi kendine neler diyerek not aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Beklenmedik bir yetenek, bilgi ya da incelikle karşılaşıldığında doğal duyulur. Sohbet, gezi izlenimi, halk müziği dinletisi, küçük bir esnafla yapılan içten bir konuşma gibi anlık takdir uyandıran durumlarda ortaya çıkar. Resmi yazıda ya da akademik metinde pek görülmez; daha çok günlük dilin ve halk söyleyişinin içindedir. Bir tür şaşkınlık ve saygıyı birlikte iletir.
Evet, doğrudan bir mesaj taşır. Bey, paşa, ağa gibi üst sınıfa atfedilen erdemlerin aslında halkın içinden çıkmış sıradan kişilerde de bulunabildiğini söyler. Bu yönüyle deyim, statü üzerinden değerlendirme yapan bir bakışa karşı durur ve insanın kalitesinin sosyal konumla ölçülmediğini hatırlatır. Halkın kendi değerine sahip çıkmasını dolaylı yoldan teşvik eder.
Bağlamı olmadan söylendiğinde genellikle hayret, takdir ya da hafif bir alay anlamı taşır. Birinin ardından söylendiğinde 'baksana neler yapıyor, neler söylüyor' gibi şaşkınlık çağrışımı verir. Atasözü anlamıyla kullanıldığında ise daha derin bir vurgu yapar ve sıradan görünen kesimde gizli bulunan değerlere işaret eder. Yani tonlama ve bağlam, anlamı belirleyici biçimde değiştirir.