Anlamı
ara açmak, bozgunculuk yapmak:
'Bülent ile haminnesinin arasına derin bir nifak sokmuştu.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Nifak sokmak deyimi, iki kişi, iki grup, iki aile ya da iki topluluk arasındaki uyumu bozmak, aralarına gizliden gizliye düşmanlık, kıskançlık ve güvensizlik tohumları ekmek anlamında kullanılır. Burada nifak kelimesi Arapça kökenli olup ikiyüzlülük, geçimsizlik ve fitne çağrışımı taşır. Sokmak fiili ise bilinçli, dışarıdan müdahaleyle yapılan bir bozgunculuğa işaret eder. Deyim çoğunlukla olumsuz bir kişiyi ya da bir niyeti tarif ederken kullanılır. Aile içi dedikodu, iş yerindeki entrika, mahalle ölçeğinde söylenen sözler bu ifadeyle özetlenir. Hem bireysel hem toplumsal düzeyde yıkıcı sonuçlar doğurabileceği için halk söyleyişinde ağır bir kınama tonu taşır. Bu nedenle Türk halk söyleyişi, böyle davranışları aile büyüklerinin uyarılarında ve sosyal nasihat dilinde kalıcılaştırarak topluluğu korumaya çalışır.
Nifak Sokmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Eski sekreter şirketten ayrılırken bilinçli olarak iki müdür arasına nifak sokup gitti.
- Komşusunun amcasıyla arası iyiyken dedikoducu bir tanıdık aralarına nifak soktu.
- Kardeşler mirası bölüşürken haset eden uzak hısımlar arada nifak sokmadan duramadı.
Kökeni ve Hikayesi
Arapça nifak ikiyüzlülük, ayrılık anlamı taşır. Halk dilinde dışarıdan gelen bir müdahale fikriyle birleşip sokmak fiiliyle kalıplaşmış; Türkçenin sosyal eleştiri sözlüğüne yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkiyüzlü, fitneci, dedikoduyla beslenen, başkalarının huzursuzluğundan keyif alan ya da kendi çıkarını başkalarının arasını bozarak sağlayan kişiler için söylenir. Halk dili böyle karakterleri uyarıcı bir tonla anar. Toplumsal sağlığı koruma kaygısı taşıdığı için bu deyim sözlü kültürde yüzyıllar boyunca canlı kalmıştır. Aile içinde bilinçli bir uyarı niteliği taşır.
Nifak ikiyüzlülük ve aradaki uyumu sessizce zedeleyen tutumu, fitne ise ortaya çıkmış, dile getirilmiş, açıkça kışkırtıcı söz ve davranışı işaret eder. İkisi sıkça birlikte anılır çünkü ikiyüzlü tutum sonunda fitneye dönüşür. Türk halk söyleyişinde her iki kelime de derin bir ahlaki kınama taşır. Dini ve felsefi metinlerde ayrıntılı ele alınmıştır.
Aile içi ilişkilerde, iş yeri rekabetinde, mahalle ve köy yaşamında, dernek ve cemiyet yönetimlerinde sıkça duyulur. Birlikte iş yapma kültürünün güçlü olduğu küçük topluluklarda nifak sokan kişinin etkisi daha yıkıcı olduğu için söz daha sert bir tonla söylenir. Bu yüzden büyüklerin gençlere verdiği nasihatlerde bu deyim önemli bir uyarıcı işlev görür.