Anlamı
sona varmak, sonuçlanmak, bitmek:
'Geçirmiş olduğum elim sergüzeştin ve sefaletin nihayete ermiş olduğu bir gündü.' -Y. K. Beyatlı.
Detaylı Açıklama
Nihayete ermek deyimi, başlamış bir sürecin, bir olayın, bir görevin ya da bir hikâyenin kendi seyri içinde sona ulaşmasını, doğal bitiş noktasına varmasını anlatır. Nihayet vermek aktif bir bitirmeyi anlatırken nihayete ermek bitişin kendiliğinden gerçekleşmesini, sürecin doğal akışı içinde tamamlanmasını ifade eder. Bu yüzden hikâye, roman, savaş, tedavi süreci, sözleşme gibi başı ve sonu olan her durum için kullanılabilir. Aynı zamanda bir maceranın, bir çekişmenin ya da bir bekleyişin uzun yıllardan sonra sonuçlanmasını da içerir. Edebi dilde sıkça karşılaşılır ve özellikle anlatının kapanış cümlelerinde gözle görülür bir vakar duygusu katar. Bu özelliğiyle deyim Türkçenin doğal akışla biten süreçleri anlatma kapasitesinin en zarif örneklerinden biri olarak kabul edilir.
Nihayete Ermek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Beş yıldır mahkemelerde sürüklenen miras davası sonunda hâkimin son kararıyla nihayete erdi.
- Yüzlerce kilometre süren uzun ve yorucu yolculuğumuz nihayet sabahın erken saatlerinde nihayete ermişti.
- Karakterin macerası romanın son sayfasında hüzünlü bir tonla nihayete erer.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinde aktif bir karar, ötekinde doğal bir bitiş söz konusudur. Nihayet vermek konuşmacının iradesiyle bitirme demekken nihayete ermek sürecin kendi akışı içinde tamamlanmasıdır. Aynı olayı iki farklı bakış açısıyla anlatan bu deyimler tonlarıyla ayrılır. Cümlede özne ve fiil çatısı bu ayrımı belirler; özne karar veren biri ise nihayet verir, süreç ise nihayete erer.
Romanın son bölümünde, savaşın bitiş tasvirinde, uzun bir mektup arkadaşlığının veda mektubunda, hayatın belirli bir döneminin kapanışında etkili durur. Anlatıma vakar ve resmiyet kattığı için biyografi türünde kişinin hayat hikâyesinin sonunu özetlemek için sıkça kullanılır. Okuyucu cümleyi okuduğunda sürecin tamamlandığını sezgisel olarak hisseder.
Bir duygunun, bir özlemin, bir umudun ya da bir korkunun kendi içinde sona ermesini anlatmak için mecazi olarak kullanılır. 'Yıllardır taşıdığım kaygı nihayete erdi' gibi bir cümle, dış değil iç bir sürecin kapandığını anlatır. Bu kullanım deyime psikolojik bir derinlik kazandırır ve onu sadece olay anlatımının değil duygusal değişimin de aracına dönüştürür.