Anlamı
nikâh memuru kanuna göre çiftlerin karı koca olduklarını bildirmek.
Detaylı Açıklama
Nikâh kıymak deyimi, nikâh memuru ya da dini yetki sahibi bir kişinin kanun ve usul gereği iki kişinin karı koca olduklarını resmi olarak bildirmesi, evliliği kayıt altına alması anlamında kullanılır. Türk medeni hukukunda nikâh kıyma yetkisi resmi memurda, dini düzlemde imam tarafından yapılan kıyma ise toplumsal geleneğin parçasıdır. Deyim hem belediye nikâh salonu, hem köy meydanı, hem aile evi gibi farklı ortamlarda gerçekleştirilen evlilik törenleri için kullanılır. Kıymak fiili burada bir töreni resmen yerine getirmek anlamı taşır; sözcüğün başka anlamlarındaki acımasızlık çağrışımı bu deyime taşınmaz. Halk söyleyişinde günlük bir gelenek terimi olarak yaşar. Bu yönüyle deyim Türk evlilik geleneğinin hem hukuki hem törensel yüzünü tek kalıpta birleştiren işlevsel bir ifade olarak hayatını sürdürür.
Nikâh Kıymak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Belediye memuru salondaki büyük kalabalığın huzurunda iki gencin nikâhını törenle kıydı.
- Köy düğününde imam nikâh kıydıktan sonra herkes davul zurnayla göbek attı.
- Babasının vasiyeti üzerine küçük kardeşi bir gün sonra nikâh kıymak için hazırlık yaptı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kıymak fiilinin Türkçede acımasızca öldürmek anlamı bulunsa da bu deyimde anlam tamamen farklıdır. Burada bir işi resmen yerine getirmek anlamı ön plandadır. Aynı fiilin biçim aldırmak, törene biçim vermek anlamı bu deyime aktarılmıştır. Türkçenin çok anlamlı yapısı sayesinde sözlüğün başka maddelerinde olumsuz duran bir kelime evlilik gibi sevinçli bir bağlamda doğal durur.
Türk hukukunda yalnızca resmi nikâh memurunun yaptığı işlem yasal evlilik sayılır. İmam nikâhı dini ve geleneksel bir tören olarak yapılır ancak hukuki sonuç doğurmaz. Deyim her iki bağlamda da kullanılır; konuşmacının niyetine ve cümlenin akışına göre hangisinin kastedildiği belirlenir. Hukuki metinlerde tek geçerli yorum, resmi memurun yaptığı kıymadır.
Halk düğünlerinde nikâh kıyma anı, hem yasal hem manevi geçerlilik kazandığı için törenin merkezindeki olaydır. Davetliler tören boyunca dua eder, yakınlar duygusal anlar yaşar, fotoğraflar bu anı ölümsüzleştirir. Tören sonrasında yapılan ikramlar ve oyunlar da bu ana bağlanır. Bu nedenle deyim sadece bir teknik işlemin değil topluluk hafızasının da merkezindedir.