Anlamı
kısmetini ayağıyla tepmek.
Detaylı Açıklama
Nimeti ayağıyla tepmek deyimi, eline kolaylıkla geçmiş ya da kendisine sunulmuş değerli bir fırsatı, kısmeti veya iyi bir teklifi hor görerek geri çevirmek, hatta öfkeyle reddetmek anlamında kullanılır. Tepmek fiili buradaki kararlı reddedişi vurgular; nimet ise armağan edilen değeri temsil eder. Konuşmacı bu sözle, gelen değerin kıymetini bilmeyen kişiyi açıkça kınar ve uyarır. Halk dilinde bu deyim çoğunlukla pişmanlık döneminde söylenir; kişi fırsatı reddettikten sonra benzeri elinden bir daha geçmez ve geriye dönüp baktığında nimeti ayağıyla teptiğini anlar. Yazılı edebiyatta da karakterin trajik kayıplarını anlatmak için sıkça başvurulan bir ifadedir. Bu özelliğiyle deyim, halk dilinin güçlü uyarıcı mecazları üretme becerisinin de örneği sayılır ve karar anında dinleyiciye düşündürür.
Nimeti Ayağıyla Tepmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yıllar süren bir çalışmanın sonunda gelen yöneticilik teklifini ufak bir nedenle reddedip nimeti ayağıyla tepti.
- Açılan büyük şirketteki ortaklığı kıskançlık yüzünden geri çevirmiş, nimeti ayağıyla tepmişti.
- Babasının verdiği güzel mirası kötü arkadaşları yüzünden harcadı; herkes ona nimeti ayağıyla teptin dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Açıkça avantaj sağlayan, geri dönüşü zor, eşi az bulunur fırsatların değerini fark edememekten doğan hatalar için söylenir. İş teklifi, evlilik teklifi, eğitim bursu, miras gibi büyük değer taşıyan tekliflerin küçük gerekçelerle reddedilmesi tipik örneklerdir. Toplum bu tür kararları çoğunlukla pişmanlıkla anar; deyim de bu pişmanlığı kalıcılaştıran sosyal bir hatırlatıcıdır.
Tepmek fiili sert, ani ve kararlı bir reddedişi anlatır. Nimeti ayakla tepmek ise ifadeyi hem görsel hem duygusal olarak güçlendirir; çünkü insan bir şeyi yere atmakla yetinmez, ayağıyla daha öteye iter. Bu güçlü imge, kişinin yaptığı hatanın büyüklüğünü vurgular. Halk dili çarpıcı bir uyarı vermek istediğinde kuvvetli somut imgeler seçer.
Maddi tekliflerin yanı sıra duygusal ve fırsatlarla ilgili tüm değerli sunumlar için mecazi olarak kullanılabilir. Yetenekli birinin sanat fırsatını reddetmesi, başarılı bir gencin bir öğretmenin sunduğu rehberlik tekliflerini önemsememesi, bir şefkat dolu evlilik fırsatının küçük nedenlerle elden kaçırılması bu kapsamda değerlendirilir. Bu yüzden deyim, hayatın farklı katmanlarında karşımıza çıkar.