Anlamı
nüfus kütüğüne kayıt yaptırarak nüfus cüzdanı almak:
'Kızının çocuklarının nüfusunu çıkartacağım.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Nüfusunu çıkarmak deyimi, doğan bir çocuğun ya da daha önce nüfusa kaydedilmemiş bir kişinin nüfus müdürlüğü kütüğüne yazdırılarak resmi kimlik belgesi yani nüfus cüzdanı alınmasını anlatır. Türk medeni hukukunda her vatandaşın nüfus kütüğüne kaydı zorunludur; bu kayıt kişinin devlet nezdindeki varlığını, sağlık ve eğitim hizmetlerinden yararlanmasını sağlar. Eski dönemlerde köylerde doğan çocuklar bazen geç kaydedilirdi; modern hayatta ise hastane doğumlarının ardından kayıt işlemi hızla tamamlanır. Halk dili bu resmi prosedürü kısa bir kalıba dönüştürerek günlük konuşmaya kazandırmıştır. Aile büyüklerinin sıkça başvurduğu bu söz, vatandaşlık ve aile yaşamının kesiştiği bir noktada özlü bir ifade sağlar. Bu yönüyle deyim Türk halk söyleyişinin resmi prosedürleri gündelik konuşmaya taşıyan pratik kalıplarından biri olarak değerini korur.
Nüfusunu Çıkarmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kızının çocuklarının nüfusunu çıkartacağım diye aceleyle nüfus müdürlüğüne yola çıktı.
- Köyde doğan kuzenimi büyük dedem oğlu olarak kayıt ettirip nüfusunu çıkardı.
- Yeni doğan bebeklerin nüfusunu çıkarma işlemini artık çoğu hastane kendi içinde tamamlıyor.
Kökeni ve Hikayesi
Arapça nüfus kelimesi insanlar, halk anlamına gelir; Türkçe çıkarmak fiili ise resmi belge düzenletmeyi anlatır. İki kelimenin birleşimi vatandaşlık kayıt sürecini kısa bir kalıpta özetleyen pratik bir halk söyleyişine dönüşmüştür.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de doğumdan sonra hastane bilgileri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Müdürlüğü'ne otomatik olarak iletilir. Aile çocuğun adını belirledikten sonra başvuruyla kayıt tamamlanır ve nüfus cüzdanı düzenlenir. Geçmişte bu süreç köy muhtarı aracılığıyla yapılırdı ve gecikmeler yaşanabilirdi. Modern e-Devlet sistemi sürecin hızlanmasını sağlamış, vatandaşların kayıt için harcadığı zamanı önemli ölçüde azaltmıştır.
Eskiden köy ve kasabalardan şehre ulaşımın zor olması, devlet dairelerinin uzaklığı, ailelerin geleneksel adetlerinin yazılı kayda dönüşmemesi ve doğumların evde gerçekleşmesi gecikmelerin başlıca sebepleriydi. Kız çocukları bazen erkek kardeşleriyle birlikte aynı yıl kaydedilirdi. Bu durum çocukluk yaşının resmi olarak farklı görünmesine yol açardı. Modern hayatta bu sorunlar büyük ölçüde aşılmıştır; doğum ve kayıt artık eş zamanlıdır.
Türkiye 2017 yılından itibaren çipli kimlik kartlarına geçmiş ve eski nüfus cüzdanlarını aşamalı olarak değiştirmiştir. Yeni kart kişinin biyometrik bilgilerini içerir ve devletin sunduğu pek çok hizmette tek başına yeterli olur. Sağlık, ulaşım, banka ve resmi başvurular bu kart üzerinden elektronik olarak yürütülür. Modern teknoloji halk dilinin yüzyıllar süren nüfus kavramını yeni bir formata kavuşturmuştur. Geleneksel deyim hâlâ kullanılmaktadır.