Anlamı
yok olmak:
'Herhangi bir taşralı kızın artık saklı kalma olasılığı ortadan kalkmış oluyordu.' -M. Mungan.
Detaylı Açıklama
Ortadan kalkmak, bir şeyin kendiliğinden veya bir süreç sonucu yok olması, varlığını yitirmesi demektir. Murathan Mungan'ın taşralı kızın saklı kalma olasılığı ortadan kalkmış oluyordu cümlesi tipik bir kullanımdır; tek bir olay değil, yapısal bir değişim söz konusudur. Hattatlık mesleği fotokopiyle ortadan kalktı, mahalle bakkalı zincir marketlerle ortadan kalktı, eski ev kuralları yeni kuşakla ortadan kalktı. Ortadan kaldırmak ile arasındaki temel fark eylemin failindedir; kalmak kendiliğinden bir yok oluşu, kaldırmak ise iradeli bir müdahaleyi anlatır. Buna göre cümlenin öznesi bir kişi midir, yoksa zaman ya da süreç midir, ona dikkat etmek gerekir. Tarihsel, sosyolojik ve günlük gözlemlerde sıklıkla geçer; çağ değişimlerini anlatan en doğal kalıplardan biridir.
Ortadan Kalkmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Dijital arşivin yaygınlaşmasıyla daktilo ustalığı yavaş yavaş ortadan kalktı, bizim mahallenin son ustası geçen yıl dükkanı kapattı sonunda.
- Yeni iletişim teknolojileriyle mektup yazma alışkanlığı neredeyse tamamen ortadan kalktı, hala mektup yazan birini bulmak için çaba sarfetmek gerek.
- Murathan Mungan'ın romanında okuduğum gibi taşralı kızın saklı kalma olasılığı ortadan kalkmış oluyordu, modern hayat her şeyi görünür kıldı doğal.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ani bir kayıp değil, zaman içinde işleyen bir aşınma ya da geri çekilmeyi anlatır. Genellikle bir teknoloji, bir alışkanlık veya bir kurum başka bir şeyin gelmesiyle yer açar. Bu nedenle ortadan kalkma çoğu zaman bir nesnenin değil, bir dönemin sonunu işaret eder. Sosyologlar ve tarihçiler bu kalıbı sıkça kullanır.
Kaldırmak bir öznenin iradeli müdahalesini gerektirir; bir kişi, bir kurum, bir hükümet kararıyla yapılır. Kalkmak ise çoğunlukla failsiz, kendiliğinden olan bir yok oluştur. Daktilo kendiliğinden ortadan kalktı, geleneksel sözleşmeyi kanunla ortadan kaldırdılar farkı buradadır. Cümlede özne kim, dikkat etmek belirleyicidir.
Eski meslekler, kaybolan zanaatlar, terk edilmiş alışkanlıklar, eskimiş yasalar, yıkılmış geleneksel ev yapıları gibi konular için sıkça duyulur. Belgesellerde, kültürel araştırma yazılarında ve sosyolojik incelemelerde bu kalıbın değişim anlatımında temel sözcük olduğu görülür. Anadolu'nun değişen yüzünün tipik anlatım aracıdır.