Anlamı
ed. her şeyiyle mükemmel, eksiksiz ve estetik bütünlüğe sahip bulunmak:
'Üçüncü itiraz, aruza, bütün yüksek şiirimizin örülü olduğunu görüp de sadık kalmak isteyenlerden geliyor.' -Y. K. Beyatlı.
Detaylı Açıklama
Örülü olmak deyimi, edebiyat alanında bir eserin, bir cümlenin, bir kompozisyonun mükemmel bir biçimde dokunmuş gibi tam ve estetik bütünlüğe sahip olduğunu anlatır halk dilinde. Örmek fiili Türkçede ip, halı, dantel, kazak gibi nesnelerin iç içe geçen ipliklerle bütünleştirilmesini anlatır; örülü olmak ise sonucu, yani iç içe geçmiş bütünlüğü ifade eder. Söz edebi metinler, sanat eserleri, müzik besteleri, mimari yapılar için kullanılır; ayrıntılı bir özen ve mükemmellik beklendiği yerlerde söze sıkça başvurulur. İyi örülü bir roman, ustaca örülü bir senfoni, dikkatli örülü bir bilimsel araştırma, sağlam örülü bir argüman bu kalıbın canlı sahneleridir gerçekten halk dilinin estetik bilincini yansıtan bir kullanım olarak yaşar.
Örülü Olmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yazarın yeni romanı her sayfası iyi örülü bir biçimde kurulmuş, karakterlerin gelişimi, olayların akışı, sonuna kadar mükemmel bir bütünlük içinde okuyucuya sunulmuş, edebi takdir kazandı.
- Bestecinin senfonisi ustaca örülü bir kompozisyon olarak müzik dünyasında konuşuldu, enstrümanlar arası geçişler kusursuz, dinleyici ilk notadan son notaya kadar büyülenmiş halde dinledi.
- Bilimsel makale dikkatli örülü bir biçimde kaleme alınmıştı, argümanlar mantık zincirinde birbirini takip ediyor, kaynakça titiz, hakem değerlendirmesinde tam puan aldı şükür içtenlikle.
Kökeni ve Hikayesi
Türk geleneksel örme zanaatından edebi ve sanat alanlarına taşınmış bir metafordur; iplerin iç içe geçişi estetik bütünlüğü anlatmak için kullanılır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Örme Türk geleneksel zanaatının temel tekniklerinden biridir; halı, kilim, dantel, çorap yapımında iplikler iç içe geçirilerek bütünleştirilir. Halk dili bu somut zanaat tekniğini soyut alanlara taşımış; iyi bir edebi eser de iplikler gibi iç içe geçmiş motiflerden, karakterlerden, olaylardan oluşur. Söz halk diliyle edebi dili köprü kurar; estetik bilincin sözel bir ifadesi olur gerçekten oldukça akıllıca.
Edebiyat, müzik, sinema, tiyatro, mimari, resim, heykel gibi pek çok sanat dalında söz kullanılır. Bir romanın iyi örülü olması, bir senfoninin ustaca örülü olması, bir filmin sıkı örülü bir senaryosu olması, bir binanın estetik örülü bir yapısı olması övgüye değer niteliklerdir. Halk dili sanatın evrensel bütünlük arayışını tek bir kalıba sığdırır gerçekten.
Estetik bütünlük bir eserin parçalarının birbirini tamamlaması, eksik veya fazla bir öğenin olmaması, bütünün parçaların toplamından fazla anlam taşıması anlamına gelir. Aristoteles'ten beri sanat felsefesinin merkezinde yer alan bu kavramı halk dili örülü olmak kalıbıyla günlük dile aktarır. Söz sanatsal değerlendirmenin sözel bir aracıdır gerçekten oldukça köklü.