Anlamı
aynı düşüncede, aynı inançta olmak:
'Benimle oydaş olmayan başka gazeteci.' -F. R. Atay.
Detaylı Açıklama
Oydaş olmak, başka biriyle aynı görüşte buluşmak, aynı düşünceyi paylaşmak demektir. Türk Dil Devrimi'nin oluşturduğu kelimelerdendir; eski Türkçe kökenli oy yani fikir sözcüğüne -daş ekinin getirilmesiyle kurulmuştur, vatandaş ya da yoldaş ile aynı yapıdadır. Falih Rıfkı Atay'ın benimle oydaş olmayan başka gazeteci cümlesi, kelimenin Cumhuriyet sonrası basın dilinde nasıl yer ettiğini gösterir. Bugünkü dilde hemfikir, aynı görüşte gibi karşılıklarına göre kullanımı daha az yaygın; daha çok edebi metinlerde ve resmi düşünsel tartışmalarda görülür. Sözcüğün incelikli bir tarafı vardır; salt kabaca aynı fikirde olmak değil, bir fikir komşuluğu kurmak çağrışımı taşır. Bu yüzden iki düşünür, iki yazar veya iki politikacı arasındaki yakınlığı tanımlarken sıkça tercih edilmiştir.
Oydaş Olmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Benimle oydaş olmayan başka gazeteci yıllar boyunca farklı sütunlardan yazdı, fakat birbirimize karşı saygı ve tutarlılık hep sürdü.
- İki yazar Doğu edebiyatı üzerinde oydaş oldular, akşamları çay sohbetlerinde aynı şairi farklı yönlerden değerlendiren tartışmalar yaptılar.
- Bilim kurulunda meslektaşımla oydaş olduğum kadar farklı düşündüğümüz konular da vardı, bu çoğulluk araştırmamızı zenginleştiriyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Eski Türkçedeki oy sözcüğü fikir, görüş anlamına gelir. Buna toplulukçu çağrışım taşıyan -daş eki eklenmiştir; yoldaş, vatandaş, meslekdaş gibi. Türk Dil Devrimi'nin Arapça ve Farsça kaynaklı kelimelere karşılık üretme çabasının ürünüdür. Bugünkü hemfikir kelimesinin Türkçe karşılığı olarak önerilmiştir.
Anlam olarak çok yakındır ama nüans vardır. Hemfikir tek bir konu üzerinde anlaşmayı; oydaş olmak ise daha uzun süreli, dünya görüşüne dayalı bir yakınlığı çağrıştırır. İki kişi tek bir kararda hemfikir olur ama edebiyat anlayışlarında oydaş olur. Bu nüans dilde inceliklidir ve yazarlar arasında tercih edilir.
Oydaş sözcüğü dil devrimi sonrası önerilen kelimelerden tam tutmamış olanlardandır; halk dilinde aynı fikirde olmak ya da hemfikir kalıpları daha çok yer etmiştir. Yazılı dile, özellikle entelektüel ve siyasi metinlere yerleşmiştir; gündelik sohbette duyulması nadirdir. Bu sınırlı kullanım kelimeye edebi bir hava katar.