Anlamı
para vermek:
'Fiyatını söylesem şaşar kalırsın ama aldırmıyorum, basıyorum parayı alıyorum.' -M. İzgü.
Detaylı Açıklama
Parayı basmak (bastırmak) deyimi, gerekli olduğu durumlarda hesap kitap yapmadan, hızla ve kararlı biçimde para ödeme eylemini anlatır. Muzaffer İzgü'nün 'Fiyatını söylesem şaşar kalırsın ama aldırmıyorum, basıyorum parayı alıyorum' cümlesi sözün edebî bir örneğidir. Söz, basmak fiilinin getirdiği kesin ve kararlı eylem tonuyla, tereddüt etmeden yapılan ödemeyi vurgular. Pahalı bir araba alımı sırasında pazarlığa girmeyen müşteriler, lüks bir hizmet için kararlı biçimde ödeme yapanlar, hedefine ulaşmak için maliyeti hesap etmeyenler için söylenir. Türkçenin kararlı finansal davranışı sade ve etkili biçimde dile getiren bir kalıbı olarak günlük konuşmada sıkça yer alır ve canlılığını sürdürür. Söz, çağdaş kararlı tüketici davranışı ve hızlı satın alma süreçlerinde halk dilinin keskin bir karşılığı olarak yaşamaktadır.
Parayı Basmak (bastırmak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Pahalı bir antika gördüğünde tereddüt etmeden parayı basan koleksiyoncu eserin değerini iyi biliyordu, satıcı onun kararlılığına saygı duydu, ileri yıllarda eserin değeri katlanarak arttı.
- Beğendiği bir tabloya hemen parayı basan sanat severi sergi açılışında dikkat çekici bir alıcı oldu.
- Hayalini kurduğu bir saati görür görmez parayı basan iş insanı uzun yıllar boyunca biriktirdiği parasını bu ana yatırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Basmak Türkçede çok yönlü bir fiildir; mühür basmak, damga basmak, kapıyı basmak gibi kullanımlarda kararlı bir hareketle bir işlemi tamamlamayı anlatır. Parayı basmak kalıbında ödemenin tereddüt etmeden, kararlılıkla yapıldığı anlamı baskındır. Halk dili bu zengin fiille finansal kararlılığı somut biçimde söze döker; söz duyumsal olarak para vermenin kesin niteliğini zihinde canlı tutar.
Para basmak devletin merkez bankası eylemini ya da mecazi olarak çok para kazanmayı anlatır. Parayı basmak ise bireysel düzeyde belirli bir ödemeyi kararlılıkla yapmayı söze döker. İki kalıp aynı kökü paylaşır ama farklı ölçek ve niyet düzeylerinde işler. Halk dili tek kökten farklı kalıplar üreterek konuşmacıya nüans seçimi sunar.
Antika alışverişi, sanat eseri satın alma, lüks ürün alımı, beklenmedik fırsat değerlendirme, çocuk için önemli yatırım, hayal edilen bir nesneyi satın alma gibi pek çok alışveriş sahnesinde söz tam yerini bulur. Halk dili kararlı finansal kararların sözel bir aracını sunar; söz çağdaş alışveriş kültürünün de canlı bir parçasıdır.