Anlamı
değer, önem vermek:
'Onlar, bize bir esirden fazla paye vermemek fikrindedirler.' -H. C. Yalçın.
Detaylı Açıklama
Paye vermek deyimi, bir kişiye veya konuya değer, önem atfetmek; saygı ve itibar göstermek anlamında kullanılır. Hüseyin Cahit Yalçın'ın 'Onlar, bize bir esirden fazla paye vermemek fikrindedirler' cümlesi sözün edebî bir örneğidir. Söz, paye kelimesinin Farsça kökenli olup rütbe, mevki anlamı taşımasından beslenir; vermek fiili ile birlikte bir konuma değer atfetme eylemini ifade eder. Bir bilim insanına gösterilen saygı, başarılı bir sanatçıya verilen önem, deneyimli bir ustaya gösterilen itibar, takım liderine duyulan güven, bir yazara gösterilen edebî saygı bu deyimle anılır. Türkçenin değer atfetme ve itibar gösterme dilinin halk arasındaki köklü ve canlı bir karşılığı olarak yaşar. Söz, çağdaş takdir ve itibar dilinin halk dilindeki köklü ve değerli bir karşılığı olarak yaşamına devam eder.
Paye Vermek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Çalışanın emeğine paye veren patron ekibinin sadakatini kazandı, yıl sonu performans değerlendirmesinde herkes onun adil tutumunu takdir etti.
- Çocuğunun fikrine paye veren ebeveyn ailedeki demokratik iletişimi güçlendirdi, çocuk kendine güvenli bir birey olarak yetişmek için sağlam bir aile zemininde büyüdü.
- Mentorunun deneyimine paye veren genç onun rehberliğinden değerli dersler çıkardı.
Kökeni ve Hikayesi
Farsçadaki paye sözcüğünden Türkçeye geçmiş; rütbe, derece, önem anlamlarıyla halk diline yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Paye Farsçadaki paye yani basamak, derece sözcüğünden Türkçeye geçmiştir; rütbe, mertebe, önem, derece anlamlarını taşır. Osmanlı kültürünün zengin Farsça etkisi nedeniyle Türk halk diline yerleşmiştir. Modern Türkçede daha edebi bir tonu vardır ama hala canlı kullanılır. Halk dili Farsça kökenli sözcüğü kendine maletmiş; günlük dilin doğal bir parçası haline gelmiştir.
Söz hem olumlu hem olumsuz bağlamlarda kullanılır. Olumlu kullanımda paye vermek değer atfetmek, takdir etmek anlamı taşır. Olumsuz kullanımda ise paye vermemek değer tanımamak, küçümsemek anlamı kazanır. Halk dili tek kalıbın iki ayrı yönünü konuşmacıya seçim olarak sunar; bağlam ve söyleyenin tonu yorumu netleştirir.
Modern iş hayatı çalışan tanınma, performans takdiri, profesyonel saygı gibi değerleri öne çıkarır. Halk dilinin paye vermek kalıbı bu modern profesyonel takdir kültürünün köklü bir öncüsüdür; söz çalışan motivasyonunun temel bir aracıdır. Halk bilgeliği modern insan kaynakları yönetimi ile örtüşür; söz çağdaş kariyer hayatında da canlı bir araç olarak yaşar.