Anlamı
1) kendine ayrılanı almak:
'İnsan için bunları bilmek, bunların seyrine dalmak, bunlarla yetinmek, bunlarla gülüp bunlarla sevişmek varken ve bu Tanrı ihsanı nimetlerden herkesin kendi payını alması kabilken...' -Y. K. Karaosmanoğlu. 2) mec. azarlanmak, paylanmak.
Detaylı Açıklama
Payını almak deyimi iki yakın anlamda kullanılır: birincisinde kişiye ayrılan bölümü, hissesini alması; ikincisinde mecazi olarak azarlanmak, paylanmak anlamına gelir. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun 'İnsan için bunları bilmek, bunların seyrine dalmak, bunlarla yetinmek, bunlarla gülüp bunlarla sevişmek varken ve bu Tanrı ihsanı nimetlerden herkesin kendi payını alması kabilken' cümlesi birinci anlamın edebî örneğidir. Mirastan hissesini alan varisler, kazançtan payını alan ortaklar, görev dağılımında kendi sorumluluğunu üstlenen ekip üyeleri birinci anlama; haksızlık karşısında azar işiten bireyler, sorumsuz davranışı yüzünden eleştirilen çalışanlar ikinci anlama örnek oluşturur. Türkçenin paylaşım ve eleştiri dilini birlikte kuşatan zengin bir ifadesidir. Söz, çağdaş paylaşım hakkı ve sorumluluk hesabı söyleminin halk dilindeki çift yönlü ve etkili bir karşılığı olmaya devam etmektedir.
Payını Almak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Miras paylaşımında payını alan kardeş atalarımız adil paylaşım aile barışıdır demişler.
- Başarılı performans için ödülünü alan çalışan emek karşılığının takdir edildiğini görmenin keyfini yaşadı, ekibi onun başarısını alkışladı, motivasyonu artarak yeni hedeflere odaklanmaya devam etti.
- Hatasının cezasını alan suçlu atalarımız yapılan her şeyin bir bedeli vardır demişler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bölüşüm anlamı somut bir dağıtım eylemini söze döker; ödül veya ceza anlamı ise hayatın geniş alanına yayılmış adalet ilkesini ifade eder. İki anlam arasındaki ortak nokta hak edilen şeyin verilmesi fikridir. Halk dili tek kalıba iki ayrı sosyal alanı sığdırarak konuşmacıya çok yönlü kullanım esnekliği sunar.
Halk bilgeliği herkesin hak ettiğinin verilmesi gerektiğini söze damıtır; iyi davranan ödülünü, kötü davranan cezasını almalıdır. Söz toplumsal adalet duygusunun sözel bir aracıdır; halk dili modern adalet sisteminin köklü bir öncüsüdür. Çağdaş hukuk anlayışı ile uyumlu bir biçimde yaşar; söz modern hukuk diline kapı aralayan bir bilgeliktir.
Modern iş hayatı performansa dayalı ödüllendirme, başarısızlığa karşı yapıcı geri bildirim, etik ihlaller için yaptırım gibi sistemleri içerir. Halk dilinin payını almak kalıbı bu modern sistemlerin köklü bir öncüsüdür; söz hak edilen sonucun verilmesinin sözel bir aracıdır. Halk bilgeliği modern insan kaynakları yönetimi ile örtüşür.