Anlamı
bir kimseyi veya şeyi izlemekten vazgeçmemek:
'Başımın belası! Peşimi hiç bırakmaz.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Peşini bırakmamak deyimi, bir kimseyi ya da bir konuyu sürekli izlemek, takipten vazgeçmemek, ısrarla peşinde olmaya devam etmek anlamında kullanılır. Söz, fiziksel olarak birinin arkasından adım adım gitme görüntüsünden beslenir; mecazi olarak ise inatçı, kararlı ve bazen yorucu bir ısrarın ifadesidir. Bir suçluyu izlemekten vazgeçmeyen kararlı dedektifler, bir hesap için müşteriyi sıkıştıran tahsildar, evlenmek istediği kişiyi yıllarca arayan âşıklar, hakkını arayan hak sahipleri, alacaklı bir kimsenin borçluyu sıkıştırması, bir gazetecinin önemli bir gerçeğin peşini bırakmaması, bir aile içi anlaşmazlığı çözmeden bırakmayan büyükler bu deyimle anılır. Söz hem azim övgüsü hem aşırı ısrar eleştirisi tonlarıyla kullanılabilir. Türkçenin kararlılık dilinin halk arasındaki güçlü bir karşılığıdır.
Peşini Bırakmamak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Başının belası komşu peşimi hiç bırakmaz, küçük bir mesele için bile defalarca kapıyı çalar, izah istemeye gelirdi.
- Önemli bir vergi kaçakçılığı davasının peşini bırakmayan müfettiş aylar süren araştırma sonunda büyük bir dosyayı ortaya çıkardı.
- Sevdiği kıza talip olmaktan vazgeçmeyen genç adam yıllarca onun peşini bırakmadı, sonunda gerçek bir aşk hikâyesi yazdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki deyim de takip teması taşır; peşine düşmek bir takibe başlamayı, peşini bırakmamak ise başlamış bir takibi sürdürmek, ısrarla devam etmeyi ifade eder. Halk dili aynı kökten farklı zamansal vurguları olan varyasyonlar üreterek dilin esnekliğini ve nüans gücünü ortaya koymuştur.
Polis soruşturmaları, gazetecilik araştırmaları, mali tahsilat işleri, romantik ilişkilerde ısrar, hak arama mücadeleleri, aile içi anlaşmazlıkların çözümü, akademik bir konunun derinlemesine takibi gibi pek çok alanda söz anlamlı bir karşılık bulur. Halk dili ısrarın sözel bir aracını sunar.
Söz bağlama göre takdir ya da rahatsızlık tonu taşıyabilir. Bir hakkın aranması veya gerçeğin peşinde gidilmesi olumlu kararlılıkken, kişisel mahremiyete saygısızlık eden aşırı ısrar olumsuz boyutta yer alır. Halk dili bu çift yönlülük sayesinde sosyal gözlemin nüanslı bir aracını sunar.