Anlamı
1) artırma ile satılan bir şey için önce bir miktar para vermek veya önermek; 2) rekabet etmek:
'Onu, kendisine karşı pey sürecek kimsenin çıkmayacağına inanan Güdük Hacı olarak istemişti.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
Pey sürmek deyimi, açık artırma usulü ile satılan bir mal için pey, yani teklif para vermek, fiyatı yükselterek satın alma yarışına girmek anlamında kullanılır. Aynı zamanda mecazi olarak bir kimseyle rekabete tutuşmak, talip olduğu şey üzerinde başkalarıyla yarışmak anlamını da taşır. Müzayede salonlarında değerli eserler için yüksek tekliflerde bulunan koleksiyoncular, bir ihale sürecinde rekabetçi fiyatlar veren müteahhitler, sevdiği kıza ailesinin yanında talip olduğunu bildiren genç adamlar, iş dünyasında bir pozisyonu hedefleyen kararlı adaylar, geniş arazi ihalesine giren yatırımcılar bu deyimle anılır. Söz rekabetin, talip olmanın ve istemenin halk dilindeki canlı bir karşılığıdır. Türkçenin alışveriş ve rekabet kültüründen beslenen köklü bir kalıbı olarak yaşar.
Pey Sürmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Müzayede salonunda nadir tabloya pey süren koleksiyoncu rakiplerini geride bırakmak için son hamleyi yaptı, eseri rekor fiyatla satın aldı.
- Köy meydanındaki tarla satışında genç çiftçi pey sürerek arazi sahibi olabilmek için emeklilik birikimlerini de hesaba katmıştı.
- İş ilanına başvuran genç adam pozisyon için pey süren diğer adaylarla rekabet ediyor, mülakatlara titizlikle hazırlanıyordu.
Kökeni ve Hikayesi
Pey kelimesi Farsça kökenlidir; ön, başlangıç anlamlarını taşır. Türkçeye Osmanlı döneminde alışveriş ve ticaret bağlamında girmiş; özellikle açık artırma usulünden mecazlaştırılarak deyimleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Pey kelimesi Farsça kökenlidir; ön, ilk, başlangıç anlamlarını taşır. Türkçeye Osmanlı döneminde girmiş ve özellikle alışveriş, ticaret bağlamlarında ön ödeme veya teklif anlamı kazanmıştır. Halk dili bu Farsça kökenli kelimeyi mecazlaştırarak rekabet ve talip olma kavramlarına genişletmiş; köklü bir zenginlik üretmiştir.
İhale süreçleri, iş dünyasında rekabetçi pozisyonlar için adaylık, evlilik teklifi geleneği, arazi ve mülk alım satımı, sanat eserleri açık artırması gibi pek çok alanda söz tam yerini bulur. Halk dili rekabetin ve talipliğin sözel bir aracını sunar; insan dünyasının ekonomik ve sosyal yarışlarını canlı bir kalıpla anlatır.
Modern açık artırma sistemleri elektronik ortamda da gerçekleşir; çevrimiçi platformlarda küresel ölçekte pey sürme imkânı vardır. Söz bu çağdaş dijital uygulamaların halk dilindeki köklü bir karşılığıdır; geleneksel müzayede kültürünün dijital dönüşümüne karşı dilsel zenginliğini koruyan bilge bir kalıptır.