Anlamı
gittiği yerde uzun süre kalmak:
'Sabiha Hanım'ı eğlendirmek bahanesiyle konağa postu sermiş.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Postu sermek deyimi, bir kimsenin gittiği bir yere yerleşip uzun süre kalması, ev sahibinin gönülsüz hâline rağmen ayrılmama hâlinde olması anlamında kullanılır. Söz, postun yere serilmesi yani yerleşim hazırlığı yapılması imgesinden beslenir; tasavvuf geleneğindeki şeyhin postunu sermesi gibi bir yere kalıcı olarak yerleşme anlamına genişletilmiştir. Akrabasına ziyarete gidip aylarca kalan misafirler, tatil için davet edilip uzun süre ayrılmayan dostlar, iş için kısa kalacağını söyleyip aylar geçiren çalışanlar, geçici ev için yerleştiği yere uzun süre kalan eşler, mahalle camisinde uzun süre kalmaya başlayan müminler, bir aile evine geçici kalmaya gelip yıllarca ayrılmayan kayınlar bu deyimle anılır. Söz mizahi ve gözlemli bir tonla kullanılır. Türkçenin sosyal yerleşme dilinin halk arasındaki canlı bir karşılığıdır.
Postu Sermek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sabiha Hanım'ı eğlendirmek bahanesiyle konağa postu sermiş diyen yazar uzun kalan misafirin durumunu mizahi bir gözlem ile aktarıyordu.
- Akrabalarına bir hafta için gidip aylarca postu seren misafir ev sahiplerinin gönülsüzlüğünü fark etse de ayrılmak için çaba göstermiyordu.
- İş için geçici geldiği şehirde postu seren genç adam aylar sonra hiç ayrılmak istemiyordu, ev sahibi durumu nazikçe konuşmaya başladı.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, tasavvuf geleneğindeki şeyhin postunu sermesi olgusundan gelmektedir. Tasavvufta şeyhin postunu makamına sermesi bir yere yerleşme ve otorite kurma anlamı taşır; halk dilinde gündelik uzun kalma davranışına mecazlaşmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Post serme yere koyup üzerinde uzun süre kalma hazırlığı yapma anlamı taşır; tasavvuf geleneğinde şeyhin postunu sermesi makamına oturma anlamı içerir. Halk dili bu sembolik kalıbı gündelik yerleşme durumlarına taşımış; bir yere uzun süre yerleşmenin mizahi bir karşılığını ortaya koymuştur.
Uzun kalan misafirler, geçici davetlerin uzaması, iş seyahatlerinin uzaması, tatil dönüşlerinin gecikmesi, akraba ziyaretlerinin sürmesi, geçici ev kiralarının kalıcılaşması, mahalle ve cami ziyaretlerinin uzaması gibi pek çok sosyal yerleşme durumunda söz tam yerini bulur. Halk dili sosyal gözlemin sözel bir aracını sunar.
Halide Edip Adıvar gibi yazarlar bu deyimi karakterlerinin gündelik yaşam sahnelerinde sıkça kullanmıştır. Söz edebî metinlerde misafirlik kültürünün uzun kalan misafir yönünü mizahi bir gözlem ile aktarır; sosyal yaşamın gerçekçi tasvirinin değerli bir aracı olarak yer alır ve.