Anlamı
ansızın:
'Delikanlı, yokuşa saptı, arabayı rap diye cakalı bir tavırla durdurdu.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Rap diye deyimi, bir olayın ya da bir hareketin ansızın, beklenmedik bir biçimde, hızla gerçekleşmesini anlatan ses sembolik bir kalıptır. Söz, rap sesinin kısa, keskin ve ani bir nitelik taşımasından beslenir; bir hareketin görsel etkisini sözel olarak resmeder. Aniden duran bir otomobil, sertçe çalan bir kapı, hızla atılan bir adım, ansızın patlayan bir tartışma, ani durdurma anları için söz tam yerini bulur. Çoğunlukla mizahi ya da gözlemci bir tonla geçer; bir olayın anlık ve dramatik niteliğini vurgular. Söz halk dilinin ses sembolik kalıpları ailesindendir; rap diye, pat diye, çat diye, küt diye gibi pek çok benzer kalıbı vardır. Her biri farklı bir ses karakterinden hareket eder.
Rap Diye Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Delikanlı yokuşa saptı arabayı rap diye cakalı bir tavırla durdurdu diyen yazar gencin ani hareketini canlı bir tasvirle aktarıyordu.
- Kapıyı rap diye kapatan ergen çocuk anne babasını şaşkına çevirdi, gerginlik birkaç dakika içinde aile sohbetiyle yatıştı.
- Sürücü ileride bir kediyi görünce rap diye fren yaptı, arkasından gelen araçlar acil müdahale ile çarpışmadan kurtuldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Rap kısa, keskin, ani bir ses tasviridir; sertçe duran bir aracın, hızla kapanan bir kapının, ani bir hareketin sözel görüntüsünü canlı biçimde aktarır. Halk dili somut sesi sözel olarak resmeder; bu sayede sahne okuyucunun ya da dinleyicinin zihninde net bir tablo oluşturur.
Ani fren yapan araçlar, sertçe kapanan kapılar, hızla atılan adımlar, ansızın patlayan tartışmalar, sürpriz bir görüşmenin başlangıcı gibi pek çok dramatik ve hızlı sahne için söz uygundur. Halk dili bu gibi anlık olayları görsel olarak güçlendirmek için ses sembolik kalıpları sıkça kullanır.
Türkçede pat diye, çat diye, küt diye, pof diye, şıp diye gibi pek çok ses sembolik kalıp vardır. Her biri farklı bir ses karakterinden hareket eder; rap diye keskin ve sert bir vurgu, pof diye yumuşak ve sönen bir hareket, çat diye kırılma sesi gibi nüanslar taşır. Bu çeşitlilik halk dilinin sesel zenginliğini gösterir.