Anlamı
tutuya koymak:
'Beş lira için ananın saatini rehine koyduğunu unuttun mu?' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Rehine koymak deyimi, bir kimsenin değerli bir eşyayı borç ya da güvence amacıyla tutuya koyması, geçici olarak teslim etmesi anlamında kullanılır. Söz, rehin vermek ile aynı bağlamda yer alır ama hafifçe daha geleneksel bir kullanım tonu taşır. Geçim sıkıntısında çocuklarının okul masrafları için annesinden kalan saati rehine koyan bir baba, kira ödeyecek parası kalmayan bir aile evdeki değerli halıyı rehine koyar, küçük bir ödeme yapmak için kimsesi olmayan bir kişi gümüş yüzüğünü rehine koyar gibi pek çok küçük dramatik sahnede söz yerini bulur. Söz hüzünlü ve insani bir tonla geçer; mali zorluğun küçük günlerini halk dilinde kaydetmenin bir biçimidir. Halk hayatının kırılgan anlarını dile getiren bir kalıp olarak değerini sürdürür.
Rehine Koymak (vermek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Beş lira için ananın saatini rehine koyduğunu unuttun mu diyen yazar küçük bir mali çıkış yolunun aile hatırasıyla iç içe geçmiş bir anısını canlandırıyordu.
- Çocuklarının okul masrafları için annesinden kalan saati rehine koyan baba ailenin eğitime verdiği değeri sessiz bir fedakarlıkla gösterdi.
- Kira ödeyecek parası kalmayan aile evdeki değerli halıyı rehine koydu, bir sonraki maaşla geri alıp eski yerine sermek için hesaplar yaptı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki kalıp pratikte aynı anlamı taşır. Rehine koymak biraz daha geleneksel, halk ağzına yakın bir kullanım tonuna sahiptir; rehin vermek ise daha resmi ve geniş kullanımlıdır. Aynı eylemin iki farklı söyleyiş biçimi olarak halk dilinde yan yana yaşar.
Geçici nakit ihtiyacı, küçük borç ödemeleri, beklenmedik aile masrafları, eğitim ve sağlık giderleri, kira ve fatura zamanlarındaki sıkışıklıklar gibi pek çok küçük mali drama söz konu olur. Halk dili özellikle dar gelirli ailelerin küçük çıkış yollarını sözel olarak işaretler.
Hüseyin Rahmi Gürpınar gibi yazarlar bu kalıbı küçük insan dünyasının kırılgan anlarını canlandırmak için kullanır. Söz edebî metinlerde aile içi küçük dramları, sevgi ve fedakarlık dolu anları dile getiren güçlü bir aktarım aracı olur; halk yaşamının gerçek bir tanığı olarak değer taşır.