Anlamı
onayını almak, müsaadesini almak.
Detaylı Açıklama
Rızasını almak deyimi, bir kimsenin bir karar, bir işlem ya da bir uygulama için onayını, müsaadesini, izin vermesini sağlamak anlamında kullanılır. Söz hukuki ve gündelik dilin ortak bir kavşağında durur. Bireysel iradenin saygılı biçimde sorgulanmasını, gerçekleştirilecek işlemin kabulünün önceden alınmasını işaretler. Bir ameliyat öncesi hastanın onayını sağlayan hekim, bir bilimsel araştırma için gönüllünün onam formunu imzalatması, bir mülkün ortak satışında diğer ortakların onayını alma süreci, bir küçük çocuğun veliyye onayıyla seyahate gönderilmesi tipik örneklerdir. Söz olumlu ve saygılı bir tonla geçer; halk dili bireyin kararlarına saygı duymanın değerini bu kalıpla vurgular. Modern bireycilik ve hak temelli dilin temel kavramlarındandır. Söz modern hukuk anlayışının sözel öncüsü olarak halk dilinde bireyin onayının değerini saygıyla ifade eder ve hak temelli kültürün taşıyıcısıdır.
Rızasını Almak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Bir ameliyat öncesi hastanın bilgilendirilmiş rızasını almak sağlık personelinin temel etik ödevidir.
- Bilimsel araştırma için gönüllünün rızasını almak araştırma etiğinin vazgeçilmez bir koşuludur.
- Mülk satışında diğer ortakların rızasını almak için aile büyüğü her birini ayrı ayrı ziyaret etti.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça rıza (onay) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Modern hukuk ve etik dilinin temel kavramlarından biri olarak halk diline yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söz açık bir saygı tonu taşır. Bir karar ya da işlem alınmadan önce ilgili kişinin görüşünün sorulması, onayının alınması bireyin iradesine duyulan saygının sözel ifadesidir. Halk dili modern bireycilik anlayışının değerini yüzyıllar önce bu kalıpla kabul etmiştir. Hak temelli düşüncenin sözel öncüsüdür.
Tıbbi işlemler, bilimsel araştırmalar, mülk satışları, evlilik kararları, vekalet işlemleri, kefalet sözleşmeleri, çocukların velayet konuları, sigorta sözleşmeleri gibi pek çok hukuki bağlamda bu kalıp yerini bulur. Halk dili hukuki süreçlerin etik temelini bu kalıpla işaretler.
Aydınlatılmış onam çağdaş tıbbi etikteki spesifik bir kavramdır; hastanın işlemin amacı, riskleri ve alternatifleri konusunda yeterince bilgilendirildikten sonra onayını vermesini ifade eder. Rızasını almak ise daha geniş bir kapsamı olan halk dili kavramıdır; her tür onay alma sürecini içerir. Çağdaş kavram halk dilinin sezgisini teknik düzleme taşır.