Anlamı
günlük yiyecek parasını çıkarmak.
Detaylı Açıklama
Rızkını çıkarmak deyimi, bir kimsenin günlük yiyecek parasını, gündelik geçimini sağlayacak parayı kazanması, başını sokacak parayı temin etmesi anlamında kullanılır. Söz Arapça kökenli rızık kelimesinden gelir; Allah tarafından her canlıya gönderilen geçim payı anlamını taşır. Halk dili bu dini-kültürel kavramı gündelik kazanç süreciyle birleştirmiştir; çalışarak helal kazanç elde etmek bir kul olarak rızka erişmek demektir. Pazarda dürüst alışveriş yapan küçük esnaf, sokakta hamallık yaparak ailesini geçindiren işçi, gündüz pazarında simit satarak ev kirasını ödeyen genç, küçük bir lokantada garsonluk yapıp eve para götüren çalışan tipik örneklerdir. Söz ağırbaşlı ve emek dolu bir tonla geçer; halk dilinin emek ve dürüst kazanç vurgusunun sözel ifadesidir.
Rızkını Çıkarmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Pazarda küçük tezgahıyla yıllarca dürüst alışveriş yapan esnaf rızkını çıkarmak için her sabah erken kalkardı.
- Sokakta hamallık yaparak ailesini geçindiren işçi rızkını çıkarmak için yıllarca büyük emek harcadı.
- Gündüz pazarında simit satan genç ev kirasını ödemek ve rızkını çıkarmak için günde on saat ayakta dururdu.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça rızık (geçim payı) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. İslam inancındaki rızık kavramının gündelik kazanç süreciyle birleşmesiyle halk diline yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Rızık, Arapça kökenli bir kelimedir; geçim, geçinmek için gerekli olan şey anlamını taşır. İslam inancında Allah'ın her canlıya gönderdiği geçim payı olarak yorumlanır; rızık takdir edilmiştir ve insanlar emekleriyle bu rızka erişir kabul edilir. Halk dili dini bir kavramı gündelik kazanç süreciyle ustaca birleştirmiştir.
Söz açık bir emek vurgusu taşır. Rızkı çıkarmak çalışmadan elde edilmez; her gün erken kalkmak, geç saatlere kadar tezgah açmak, sokakta yorulmak demektir. Halk dili dürüst kazanca duyduğu saygıyı bu kalıpla içtenlikle ifade eder. Aylak yaşam değil çabalı yaşam halk dilinin temel değerlerindendir.
Söz helal kazanç anlayışıyla yakın bir bağa sahiptir. Rızkını çıkarmak çoğu zaman dürüst yollarla, emekle, alın teriyle kazanılan parayı anlatır. Halk dili rüşvet yemek, hak yemek gibi olumsuz kazanç kalıplarının karşısında dürüst kazancın temsilcisi olarak rızkını çıkarmayı yüceltir. Dini ve etik bir kavşaktadır.