Anlamı
oyunda belli bir kişiliği sahnede oynamak:
'Görgülü rolüne çıkmış zekâsız bir türediye benzeyecek.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Rolüne çıkmak deyimi, bir oyuncunun sahnede belirlenmiş bir kişiliği canlandırmak üzere oynamaya başlaması anlamında kullanılır. Söz tiyatro dilinin tam ortasından gelir; her oyuncunun bir rolü vardır, sahneye çıkıp o karakteri canlandırmak rolüne çıkmak demektir. Bir Karagöz oyununda kavuklu rolüne çıkan oyuncu, bir okul piyesinde padişah rolüne çıkan öğrenci, ulusal tiyatroda Hamlet rolüne çıkan deneyimli aktör, bir film setinde sahneye geçen karakter oyuncusu tipik bağlamlardır. Söz tiyatro mesleği dilinin temel kalıplarındandır. Mecazi olarak ise bir kişinin gündelik hayatta bir başkasının özelliklerini taklit etmesi, bir tip canlandırması anlamında da kullanılır; halk dili sahne metaforunu sosyal etkileşime taşır. Söz hem tiyatro mesleğinin teknik dili hem de sosyal taklit eleştirisinin yaratıcı bir aracı olarak halk diline çift yönlü zenginlik katar.
Rolüne Çıkmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Görgülü rolüne çıkmış zekâsız bir türediye benzeyecek diyen yazar sahne dilinin sosyal eleştiriye dönüşmüş ironisini ustaca aktarıyordu.
- Genç tiyatrocu prömiyer akşamı sahneye yaklaşıp ilk Hamlet rolüne çıktığında salonun beklentisi tavan yaptı.
- Okul piyesinde ilk kez sahneye çıkan küçük öğrenci o gece padişah rolüne çıkmanın heyecanını yaşadı.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, tiyatro mesleği dilinin temel kalıplarındandır. Oyuncunun sahnede karakterini canlandırmaya başlaması mantığını birebir aktaran teknik bir terim olarak halk diline yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tiyatroda rolüne çıkmak öncesinde uzun bir prova süreci gereklidir. Oyuncu karakterin diyaloglarını ezberler, motivasyonlarını çalışır, sahne hareketlerini öğrenir, kostümle alıştırma yapar. Birinci provadan ilk gösteriye kadar yoğun bir hazırlık süreci yaşanır; ancak bundan sonra sahneye çıkıp rolünü canlandırabilir.
Mecazi olarak söz bir kişinin gündelik hayatta bir başkasının özelliklerini taklit etmesi anlamında da kullanılır. Bir kimsenin görgülü taklidi yapması, hocayım tavırları sergilemesi, beyefendi izlenimi vermeye çalışması bu kapsamda söylenir. Halk dili sahne metaforunu sosyal taklit eleştirisine dönüştürmüştür.
Türk tiyatro tarihinde Muhsin Ertuğrul, Avni Dilligil, Bedia Muvahhit, Müşfik Kenter, Yıldız Kenter gibi pek çok büyük usta önemli rolleri sahneye taşıdı. Klasik metinlerden Türk yazarlarının özgün eserlerine kadar geniş bir yelpazede rolüne çıkan bu sanatçılar Türk sahne sanatlarının temelini attı.