Anlamı
romatizma ağrıları başlamak:
'Kardeşinin romatizmaları tutmuş.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Romatizması tutmak deyimi, bir kimsenin eklem hastalığı romatizmanın ağrılarının yeniden başlaması, krize girmesi anlamında kullanılır. Söz tıbbi bir gözlemden gelir; romatizma kronik bir hastalık olduğu için zaman zaman alevlenir, hasta ağrılar yaşar. Soğuk havalarda dizlerinin ağrımaya başlayan yaşlı bir teyze, yağmur öncesinde bel ağrılarına yakalanan bir amca, kışın el bileklerine kramplar giren bir nine, üst üste işten yorulup parmak eklemlerinde sızı duyan bir esnaf tipik örneklerdir. Söz nötr ve hafif sitemli bir tonla geçer; konuşmacı muhatabın ya da bir aile büyüğünün rahatsızlığını anlatır. Halk dili hava değişimleri ile romatizma arasındaki gözlemi yüzyıllardır bu kalıpla aktarır; doktor olmayan halkın da fark ettiği bir bağlantıdır.
Romatizması Tutmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kardeşinin romatizmaları tutmuş diyen yazar yıllarca süren rahatsızlığın akrabasında alevlendiğini sade bir cümleyle aktarıyordu.
- Soğuk havayla beraber teyzenin romatizması tutmuş olmalı ki bütün gün dizlerinden şikâyet etti.
- Yaz aylarında rahat eden amcanın kış geldiğinde romatizması tutar ve evden çıkamaz hale gelirdi.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, halk dilinin romatizma hastalığını gözlemlemesinden doğmuştur. Hava değişimleri ile eklem ağrılarının ilişkisi yüzyıllardır halk diline yerleşmiş bir gözlemdir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Romatizma eklem, kemik, kas, bağ doku gibi hareket sistemini etkileyen kronik hastalıkların genel adıdır. Birden çok türü vardır; en yaygın olanları osteoartrit, romatoid artrit ve ankilozan spondilittir. Eklemlerde ağrı, şişlik, sertlik gibi belirtiler ortaya çıkar. Kronik olduğu için tedavi süreklilik gerektirir.
Halk dilinin yüzyıllardır gözlediği üzere hava değişiklikleri romatizma ağrılarını etkileyebilir. Basınç değişimleri, soğuk ve nem eklem dokularını etkileyerek ağrıları artırabilir. Modern tıp da bu bağlantıyı kabul eder; özellikle barometrik basınç düşüşleri ağrı eşiğini değiştirebilir.
Halk diline derinlemesine yerleşmiş bir kalıptır. Türkiye'nin her bölgesinde aile büyüklerinin sağlık halini anlatırken bu deyim sıklıkla kullanılır. Soğuk ve nemli iklim bölgelerinde özellikle yaygın bir kullanımı vardır; karadeniz ve doğu illerinde sıkça duyulur. Sağlık konuşmalarının temel kalıplarındandır.