Anlamı
günlük olayları bir deftere yazıp toplamak:
'Dünyada en birinci zevk ruzname tutmaktır, derdi. Ben bunu boş ve manasız ve münasebetsiz bulurdum.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Ruzname tutmak deyimi, günlük olayları, yaşananları ve gözlemleri bir deftere düzenli olarak yazıp toplamak, günlük tutmak anlamında kullanılır. Söz Farsça ruzname kelimesinden gelir; gün gün anlamına gelen ruz kökünden türemiştir, günlük yazılan defter anlamını taşır. Yatağa girmeden önce o günün yaşadıklarını deftere not eden bir genç kız, seyahatlerinde günlük tutarak gezdiği yerleri kayda alan bir gezgin yazar, çocuğunun gelişimini gün gün yazıya döken bir anne, tarihi olayların yaşandığı bir dönemde günlüğüne notlar alan bir aydın tipik örneklerdir. Söz olumlu ya da nötr bir tonla geçer; halk dili özdisiplin ve gözleme dayalı bir alışkanlığa duyulan saygıyı bu kalıpla dile getirir. Edebî ve kişisel yazı dilinin temel kavramlarındandır.
Ruzname Tutmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Dünyada en birinci zevk ruzname tutmaktır derdi ben bunu boş ve manasız ve münasebetsiz bulurdum diyen yazar farklı bakışları zekice yan yana koyuyordu.
- Genç kız her akşam yatmadan önce o günün yaşadıklarını süslü defterine ruzname tutarak özenle yazıyordu.
- Tarihi olayların yaşandığı bir dönemde günlerini yazıya döken aydın hâlâ devam eden ruzname tutma alışkanlığını gururla anlatırdı.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Farsça ruzname (günlük defter) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Osmanlıca döneminde devlet adamları ve aydınlar arasında yaygın bir alışkanlık olarak halk diline yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ruzname, Farsça ruz (gün) kelimesinden türemiştir; günlük yazılan defter, gün gün tutulan kayıt anlamını taşır. Osmanlıca yoluyla Türkçeye girmiş; özellikle edebî ve resmi dilin temel kavramlarından biri olmuştur. Klasik dönemde devlet adamları ve aydınlar arasında ruzname tutma bir kültür haline gelmiştir.
Tutulan ruznameler tarihsel ve edebî açıdan büyük değer taşır; dönemlerin gündelik hayatı, sosyal ilişkileri, kişisel duygu dünyaları bu kayıtlardan öğrenilebilir. Pek çok tarihçi ve edebiyat araştırmacısı çalışmalarında dönem aydınlarının ruznamelerine başvurur; söz hem kişisel hem toplumsal hafıza anlamı taşır.
Çağdaş dönemde ruzname tutma yerini günlük tutmaya, blog yazmaya, sosyal medya paylaşımına bırakmıştır. Yine de kişisel yazılı defterler tutmak hâlâ değerli bir alışkanlık olarak kabul edilir. Psikoloji literatüründe günlük tutmanın yaratıcılığı ve duygusal sağlığı desteklediği vurgulanır; ruzname tutmak modern yansımalarıyla devam eden bir gelenektir.