Anlamı
konuyla ilgisiz sözleri bırakarak asıl konuya dönmek:
'Ne ise bunlar hep dedikodu. Sadede gelelim.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Sadede gelmek, bir konuşmada ya da yazıda konu dışı sözleri bırakıp asıl meseleye, esas noktaya dönmek demektir. Uzun uzun anlatılan ayrıntılardan sonra sadede gelelim diyen biri, dinleyiciyi asıl konuya çağırır. Gereksiz ayrıntılarla vakit kaybeden bir toplantıyı toparlamak isteyen bir başkan ya da lafı dolandıran birini nazikçe konuya çeken bir muhatap, bu kalıba başvurur. Pratik, kimi zaman hafif sabırsız bir sözdür; uzatmayı bırakıp öze inme çağrısı taşır. Zaman kaybettirmeyen, özlü bir anlatımın değerini vurgular. Kökü Arapça sadet kelimesine dayanır; asıl konu, öz anlamındaki bu kelime, konuşmayı dağıtmadan hedefe yönelmenin kibar bir davetini oluşturur. Günlük konuşmada sadede gelelim biçiminde, lafı dolandıran birini nazikçe asıl konuya çekmek için sıkça kullanılır.
Sadede Gelmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Toplantı uzayıp konudan sapınca başkan, artık sadede gelelim deyip herkesi asıl gündeme çağırdı.
- Uzun anekdotlardan sonra asıl konuya değinmek isteyen öğretmen artık sadede gelmek için derste şart konusunu öne çıkardı.
- Gereksiz ayrıntılarda boğulan sunumu toparlamak isteyen dinleyici, konuşmacıdan kibarca sadede gelmesini rica etti.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça sadet (asıl konu, öz) kelimesinden Türkçeye geçmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sadet, Arapça kökenli bir kelimedir; asıl konu, esas mesele, öz anlamlarını taşır. Türkçeye Osmanlıca yoluyla girmiş ve özellikle konuşmayı toparlama kalıplarına yerleşmiştir. Sadede gelmek de bu kökten, asıl konuya dönmeyi anlatır.
Söz, konuya odaklanmayı, vakti boşa harcamamayı ve dinleyiciye saygı göstermeyi önerir. Gereksiz uzatmaların hem konuşanı hem dinleyeni yorduğunu kabul eder. Etkili konuşma ve yazmanın temel ilkesi olan konuya bağlılık, bu kalıpta somutlaşır.
Modern iletişim kültüründe etkili konuşma ve yazma kuralları, aslında halkın yüzyıllar önce bildiği bu ilkeyi yeniden keşfeder. Sunum teknikleri, profesyonel yazışmalar, e-posta görgüsü ve sosyal medya iletişimi hep aynı şeyi söyler: lafı uzatma, sadede gel.