Anlamı
1) dizinin dışına çıkmak; 2) mec. ilgisi kesilmek, işin gereğinden alıkonulmak, işlemez duruma getirilmek.
Detaylı Açıklama
Saf dışı olmak deyimi iki ana kullanımıyla bilinir. Birinci anlamda bir kimsenin ya da bir şeyin dizinin, grubun, sıranın dışına çıkması anlamına gelir; pasif bir hâl bildirir. İkinci anlamda ise mecazi olarak oyun, yarış, mücadele, görev ya da süreç dışında kalmak; etkili olamaz duruma düşmek demektir. Saf dışı etmek deyiminin edilgen karşılığıdır: eylemi yapan değil, dışarıda kalan kişi ya da şey öne çıkar. Disiplin gereği sıradan çıkarılan bir asker, sakatlık nedeniyle kadro dışında kalan bir sporcu, arıza yüzünden kullanılmayan bir araç ya da karar sürecinin dışında bırakılan bir yönetici bu sözle anlatılabilir. Söz bağlama göre teknik, sportif ya da hafif şikâyetçi bir ton taşır.
Saf Dışı Olmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yapılandırma sırasında karar sürecinin dışında kalan yönetici için meslektaşları artık saf dışı olduğunu söylüyordu.
- Sezon başında sakatlık nedeniyle takım dışı kalan sporcu uzun süre saf dışı olmanın sıkıntısını yaşadı.
- Arıza yapan eski makine üretim hattında saf dışı oldu, yerine yeni cihaz getirildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki kalıp yönelimi farklıdır. Saf dışı etmek aktif bir eylemi anlatır; biri diğerini sürecin dışına çıkarır. Saf dışı olmak ise edilgen bir hâli bildirir; kişi ya da şey artık oyunun, yarışın, görevin veya sürecin dışında kalmıştır.
Söz çoğu zaman hafif şikâyetçi, hüzünlü ya da gözlemci bir ton taşır. Saf dışı kalan kişi genellikle bu durumdan rahatsızdır; konuşan da onun hâlini üzüntüyle ya da kaygıyla aktarır. Dışlanmanın ya da devre dışı kalmanın duygusal yükünü sezdirir.
İş hayatında görevden alınma, karar sürecinin dışında bırakılma, yetki kaybı ya da bir aracın kullanımdan kalkması gibi durumlarda geçer. Söz, bir unsurun artık etkin düzende yer almamasını anlatır.