Anlamı
1) giderek daha çok solmak:
'Sokakları dolduran sayılmaz şapkaların zalimce, kurnaz ve namussuz gölgelerinde sararmış solmuş.' -Ö. Seyfettin. 2) mec. sağlığı bozulmak:
'Karısı anlaşılmayan bir illetle sararıp soldu, birkaç ay içinde ölüp gitti.' -Halikarnas Balıkçısı.
Detaylı Açıklama
Sararıp solmak deyimi iki anlamda kullanılır. Birinci anlamda bir rengin ya da nesnenin giderek daha çok solması, eski tazeliğini yitirmesi demektir. İkinci anlamda ise mecazi olarak bir kimsenin sağlığının bozulması, eski canlılığını yitirmesi, fiziksel olarak çökmesi anlamını taşır. Yıllar geçtikçe rengi soluklaşan eski bir fotoğraf birinci anlama; ağır bir hastalıkla aylar içinde eriyip giden biri ikinci anlama örnektir. Söz hüzünlü, gözlemci ya da kaygılı bir tutum taşır; hem bir rengin zamanla solmasını hem de bir insanın sağlığının yavaşça çökmesini aynı imgeyle anlatır. Solma kavramı, hem cansız bir nesne hem de bir insan için ortak bir yıpranmayı dile getirir. Zamanın hem eşya hem insan üzerindeki izini aynı sözle yakalar.
Sararıp Solmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Güneşin altında yıllarca kalan perdeler zamanla sararıp soldu, eski canlı renginden eser kalmadı.
- Karısı, adı konulamayan bir hastalıkla günden güne sararıp soldu; birkaç ay içinde iyice halsiz düştü.
- Yıllar geçtikçe rengi soluklaşan eski fotoğraflar, zamanın etkisini sararıp solmak görüntüsüyle her aileye hatırlatıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlam, doğal solma ve renk yitimi gözlemine dayanır. Güneş ışığı, zamanın geçişi ve kullanımdan doğan yıpranma renklerin solmasına yol açar; halk dili bu gözlemi insanın çöküşüne de uyarlamıştır.
İkinci anlam, canlılığın yavaş yavaş azaldığı durumları kapsar; ağır bir hastalığın seyri, üst üste gelen yaşam darbeleri ya da ileri yaşın getirdiği fiziksel çöküş gibi. Ortak nokta, kişinin gitgide solup gücünü yitirmesidir.
İki anlam arasındaki köprü, solma kavramının ortak özünden geçer. Hem renklerin hem canlılığın yitimi benzer bir süreçtir; canlılığın azalması da bir tür solma gibi görülür. Somut bir doğa gözlemi, böylece insan bedeninin yıpranmasını anlatan bir imgeye taşınmıştır.