Anlamı
1) sele kapılmak; 2) mec. gereksiz yere telef olmak.
Detaylı Açıklama
Sele gitmek deyimi iki anlamda kullanılır. Birinci anlamıyla, sel sularına kapılıp sürüklenmeyi, bir taşkında yok olmayı anlatır. İkinci ve mecazi anlamıyla ise gereksiz yere telef olmayı, boşa harcanıp gitmeyi, ziyan olmayı ifade eder. Aşırı yağışta sele kapılıp giden ekinler birinci anlama; yıllarca emek verilip sonra bir anda boşa çıkan bir iş ikinci anlama örnektir. Söz çoğu zaman hüzünlü ve kaygılı bir hava taşır; değerli bir şeyin heder olup gitmesinden duyulan üzüntüyü yansıtır. İçinde, önlenebilecek bir kaybın önlenememiş olmasının burukluğu da vardır. Selin durdurulamaz gücü, bu iki anlamda da bir yok oluşu, bir kaybı imler. Emeğin ya da malın boşuna ziyan olmasını, dokunaklı bir dille dile getirir.
Sele Gitmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Aşırı yağışta bütün ekinler sele gitti; çiftçi aile büyük bir kayıp yaşadı.
- Yıllarca emek verilen iş bir anda sele gidince, herkes derin bir hayal kırıklığına uğradı.
- Plansızca harcanan miras neredeyse sele gidiyordu; büyükler zamanında uyarmadıklarına hayıflandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlam fiziksel olarak sel sularıyla sürüklenme eylemini bildirir; somut bir doğa olayıdır. İkinci anlam ise mecazi olarak boşa harcanma, anlamsızca kaybedilme anlamına gelir. Bağlam iki anlamı kolayca ayırır; öznenin niteliği ve cümlenin tonu hangi anlamın kastedildiğini gösterir.
Mecazi anlam halk dilinin yaratıcı genişlemesinin örneğidir. Selin durdurulamaz akışı ve yıkıcı gücü değerli olanın anlamsız kaybedilmesinin metaforuna taşınmıştır. Halk dili somut doğa olayını soyut kayıp kavramına köprü kuran mecaz yaratmıştır.
Çağdaş hayatta da söz karşılığını korur; özellikle mecazi anlamıyla, bir emeğin boşa gitmesi, bir kaynağın israf edilmesi ya da bir fırsatın anlamsızca yitirilmesi için söylenebilir. Söz, değerli bir şeyin ziyan olup gitmesinden duyulan üzüntüyü ve hayıflanmayı dile getirir.