Anlamı
şişmanlamak.
Detaylı Açıklama
Semen peyda etmek deyimi, bir kimsenin kilo alması ya da vücutça dolgunlaşması anlamında kullanılan eski bir deyimdir. Semen Arapça kökenli olup eski dilde şişman, yağlı, dolgun anlamlarını taşır; peyda etmek ise oluşmak, ortaya çıkmak demektir. Bu kalıp bugün yaygın değildir ve beden görünümüyle ilgili olduğu için çağdaş anlatımda dikkatli, yargılamayan bir dille açıklanmalıdır. Eski metinlerde birinin zaman içinde kilo aldığını anlatmak, aile büyüklerinin eski kelimelerle gözlem aktarması, hekimlik dışı gündelik konuşmada vücutça dolgunlaşmadan söz edilmesi deyimin görülebileceği bağlamlardır. Söz eskimiş ve teklifsiz bir gözlem taşır; alay ya da beden yargısı üretmeden, nötr bir dille verilmesi daha sağlıklıdır. Güncel kullanımda karşılığı çoğu zaman yalnızca kilo almak ya da dolgunlaşmak biçiminde sadeleştirilir.
Semen Peyda Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Eski bir romanda kahramanın zamanla kilo alması, semen peyda etmek sözüyle anlatılmıştı.
- Aile büyüğü, bugün pek kullanılmayan semen peyda etmek deyiminin vücutça dolgunlaşmak anlamına geldiğini açıkladı.
- Eski metni sadeleştiren editör, semen peyda etmek kalıbını çağdaş okur için kilo almak diye çevirdi.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça semen (şişman, yağlı, dolgun) kelimesinden Türkçeye geçmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Semen Arapça kökenli bir kelimedir; eski dilde şişman, yağlı, dolgun anlamlarını taşır. Türkçeye Osmanlıca yoluyla girmiştir. Çağdaş Türkçede daha çok eski metinlerde, sözlüklerde ve yaşlı kuşakların dilinde karşımıza çıkar. Beden görünümüyle ilgili olduğu için bugünkü açıklamalarda nötr ve dikkatli bir dil tercih edilmelidir.
Söz bir kimsenin zaman içinde kilo almasını ya da vücutça dolgunlaşmasını anlatmak için kullanılmış eski bir kalıptır. Bugün tıbbi bir değerlendirme gibi değil, tarihsel ve sözlüksel bir deyim olarak açıklanması daha uygundur. Gündelik konuşmada aynı anlam için daha sade ve daha yargısız ifadeler tercih edilir.
Çağdaş Türkçede söz daha çok edebi metinlerde ve eski kuşaklar arasında karşımıza çıkar. Gündelik konuşmada kilo almak gibi sade karşılıklar tercih edilir. Halk dili eski Türkçe mirasını bu tür kalıplarla canlı tutar. Bugün yerini daha yaygın ifadelere bırakmış, eski bir kullanımdır.