Anlamı
argo 1) işinden çıkarmak, sepetlemek:
'Patrona kalsa sepet havasını çoktan çalardı.' -M. Ş. Esendal. 2) yanından uzaklaştırmak, gitmesini sağlamak.
Detaylı Açıklama
Sepet havası çalmak deyimi, argo dilinden gelen ve iki anlamda kullanılan bir kalıptır. Birinci anlamıyla bir kimseyi işten çıkarmak, sepetlemek; ikinci anlamıyla ise birini yanından uzaklaştırmak, gitmesini sağlamak demektir. Sepet ve hava sözcüklerinin birleşimi, birinin savılıp uğurlanmasını anlatan mizahi bir imge oluşturur. Bir çalışanı işten çıkaran bir patron ya da bir kimseyi bir ortamdan nazikçe uzaklaştırmak isteyenler, sepet havası çalar. Söz teklifsiz ve mizahi bir hava taşır; ciddi bir durumu bile şakacı bir dille anlatır. İçinde, birini kovmanın ya da geri çevirmenin sertliğini yumuşatan bir alaycılık vardır. Gündelik konuşmada, birini savmayı ya da bir isteği geri çevirmeyi esprili biçimde dile getirmek için kullanılır. Argo kökenli olduğu için daha çok senli benli ortamlarda duyulur.
Sepet Havası Çalmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Patronun elinde olsa onu çoktan işten atar, sepet havasını çalardı.
- Ekipten uzaklaştırılan çalışan için yönetici sepet havası çalmak ifadesini mecazi olarak kullandı.
- İstenmeyen bir misafiri usulca savmak isteyenler, gülerek ona sepet havası çalmaktan söz ediyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Argo kökenli, teklifsiz bir ifadedir. Argo dilinin mizahi yaratıcılığını, sosyal eleştirel becerisini, somut imgelerle soyut sosyal eylemleri ifade etme yeteneğini gösterir. Birini kovma ya da reddetme durumunu mizahi bir dille anlatır.
Sepet eski Türk pazar kültüründe alışveriş yapanların kullandığı bir nesnedir. Hava ise gönderme, uçurma, uzaklaştırma anlamlarına gelir. İkisinin birleşimi mizahi bir somut imge yaratır; birinin sepetlenip uzaklaştırılmasının ses uyumlu bir tasvirini sunar. Sepet ve hava imgeleriyle, savmayı çarpıcı biçimde anlatır.
Çağdaş iş yaşamında söz işten çıkarma, ekipten uzaklaştırma ve profesyonel mesafe gibi bağlamlarda kullanılır. Özellikle birini işten uzaklaştırmayı ima etmek için sıkça anılır. Birini nazikçe uzaklaştırmayı ima eder.