Anlamı
1) bazı davranışlarda iradeli, güçlü davranamamak, nefsine uymak; 2) uyku hâlindeyken meni boşalmak, düş azmak:
'O gecenin sabahı şeytanın aldattığı vücudunu soğuk suda temizlerdi.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Şeytan aldatmak, iki ayrı anlamda kullanılan bir deyimdir. Birinci anlamıyla, kişinin bazı davranışlarda iradeli davranamaması, nefsine yenilip yapmaması gereken bir şeyi yapmasıdır; sanki şeytan onu ayartmış, kötüye sürüklemiş gibi. İkinci anlamıyla, uyku hâlindeyken meninin boşalması, yani düş azması durumunu anlatır. Birinci anlamda söz, insanın kendi zaafına yenildiği, iradesinin kötü bir isteğe boyun eğdiği anları imler; sorumluluk mecazen şeytana yüklenir. Nefsine hâkim olamayıp yanlış bir işe kapılan, direnmesi gerekirken direnemeyen biri bu deyimle tarif edilir. İkinci anlam ise mahrem ve doğal bir bedensel durumu dolaylı biçimde ifade eden eski bir örtmecedir. Kişinin nefsine uymasını ya da uyku hâlinde düş azmasını anlatan bir deyimdir.
Şeytan Aldatmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kumara bir daha el sürmem demişti ama şeytan aldattı, yine oturdu masaya.
- Sonuna kadar direnmesi gerekirken şeytan aldattı, o yanlış teklife boyun eğdi.
- Ağzına içki koymayacaktı; ne var ki bir akşam şeytan aldattı yine.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki anlamda kullanılır. Birincisi, kişinin iradeli davranamayıp nefsine uyması, yapmaması gereken bir şeyi yapmasıdır. İkincisi, uyku hâlindeyken meninin boşalması, yani düş azması durumudur; bu anlam mahrem ve doğal bir bedensel durumu örtük biçimde anlatır.
İnsanın kendi zaafına yenildiği, iradesinin kötü bir isteğe boyun eğdiği anları imler. Kişi, direnmesi gerekirken direnemez; yanlış bir işe kapılır. Kötülüğün sorumluluğu bir bakıma şeytana yüklenerek, kişinin nefsine yenilişi anlatılır.
İçinde bir zaaf, bir ayartılma ve nefse yenilme düşüncesi taşır. Kişi, kötü isteğe karşı koyamamıştır. Söz, bu yenilgiyi doğrudan kişiye yüklemek yerine şeytanın ayartmasına bağlar; böylece hem bir mazeret hem de bir özeleştiri sezilir.