Anlamı
durup dururken uygunsuz, kötü bir davranışta bulunmak:
'Ama çocukluk işte, şeytan dürttü, ya herrü ya merrü diyerek birden yukarı baktım.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Şeytan dürtmek, kişinin durup dururken, hiç gereği yokken uygunsuz, kötü ya da yersiz bir davranışta bulunması anlamına gelir. İnsan, o anda mantıklı bir sebebi olmadan, âdeta içinden gelen ani bir dürtüyle yanlış bir iş yapar; sonradan çoğu zaman buna pişman olur. Söz, bu ani ve düşüncesiz davranışı, sanki şeytan kişiyi dürtmüş de o yüzden yapmış gibi anlatır; sorumluluk bir bakıma bu dürtüye yüklenir. Yerinde durması gerekirken boş yere ortalığı karıştıran, gereksiz bir laf edip başını derde sokan biri işte bu sözle karşılanır. Bir anlıklık, bir düşüncesizlik ve sonradan gelen pişmanlık bu sözün özünü oluşturur. Kişinin durup dururken, gereği yokken uygunsuz bir davranışta bulunmasını; bunu ani bir dürtüye bağlayarak anlatan bir deyimdir.
Şeytan Dürtmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sessiz sakin otururken şeytan dürttü, gereksiz bir laf edip ortalığı gerdi.
- Ne olduysa oldu, şeytan dürttü, tam sırası değilken o soruyu sordum.
- Şeytan dürttü de o yokuşta gaza yüklendi, az kalsın kaza yapıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Durup dururken, hiç gereği yokken yapılan uygunsuz, kötü ya da yersiz bir davranışı anlatır. Kişi, o anda mantıklı bir sebebi olmadan, ani bir dürtüyle yanlış bir iş yapar. Söz, bu düşüncesizce, birdenbire gelen davranışı betimler.
Sorumluluğu, kişinin kendi ani dürtüsüne, mecazen şeytanın dürtmesine yükler. 'Şeytan dürttü' demek, 'ne yaptığımı bilmeden, bir anlık dürtüyle yaptım' demektir. Söz, davranışı doğrudan üstlenmek yerine onu ayartıcı bir dürtüye bağlar.
Çoğu zaman bir pişmanlık sezilir. Kişi, ani dürtüyle yaptığı yersiz davranıştan sonra bunun gereksiz olduğunu anlar. Söz, içinde hem bir düşüncesizlik hem de sonradan gelen 'keşke yapmasaydım' duygusunu; anlık bir hatanın verdiği burukluğu taşır.