Anlamı
argo dayak atmak:
'Onlarla ahbaplıkta direnirse iş kolaydı; kapıaltına çekilir, güzel bir sıkıdan geçirilirdi.' -K. Korcan.
Detaylı Açıklama
Sıkıdan geçirmek, argoda birini iyice dövmek, ağır biçimde hırpalamak anlamına gelir. İfade, kişiyi şiddetli bir dayak sürecinden geçirme düşüncesine dayanır. Söz genellikle kaba kuvvetin ve sokak diline özgü sertliğin anlatıldığı bağlamlarda geçer; kavga, tehdit ya da eski anlatılardaki zorbalık sahneleri bu sözle betimlenebilir. Argo bir kullanım olduğu için resmî ya da nazik dilde yer almaz; daha çok teklifsiz konuşmada, anılarda ya da şiddeti eleştiren betimlemelerde duyulur. Kimi zaman gerçek bir dayağı, kimi zaman da abartılı bir tehdidi dile getirmek için söylenir. Burada önemli olan, deyimin anlamını aktarırken dayağı haklı ya da doğal göstermemektir. Şiddet çağrıştıran, kaba ve sert bir ifadedir; bu yüzden kullanılırken onaylayıcı değil, mesafeli ve dikkatli bir ton gerektirir.
Sıkıdan Geçirmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Eski anlatılarda, yakalanan hırsızın kalabalık tarafından sıkıdan geçirildiği söylenir; bugün bu dil açıkça şiddet içerir.
- Kavgacı adam, karşısındakini sıkıdan geçirmekle tehdit edince ortam bir anda gerildi.
- Usta-çırak hikâyelerinde geçen sıkıdan geçirmek sözü, o dönemin kaba ve kabul edilemez dayak anlayışını yansıtır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Argoya, yani sokak diline aittir. Resmî ya da nazik konuşmada kullanılmaz; daha çok teklifsiz sohbetlerde, anılarda ve kavga anlatımlarında geçer. Bu yönüyle kaba, sert bir ifadedir ve dil düzeyi bakımından günlük konuşmanın en teklifsiz kesimine düşer.
Kişiyi âdeta bir hırpalama sürecinden geçirme düşüncesini katar. Sanki dayak bir işlemmiş, bir aşamaymış gibi anlatılır. Bu kullanım, dövme eylemini bir süreç gibi göstererek sözün sert ve tehditkâr havasını güçlendirir; bu yüzden söz kaba ve şiddet içerikli kabul edilir.
Her zaman değil. Kimi zaman gerçekten atılan bir dayağı anlatır; kimi zaman da abartılı bir tehdit, bir gözdağı olarak söylenir. Seni sıkıdan geçiririm gibi kullanımlarda çoğu zaman fiilî bir dayaktan çok, korkutma amacı öne çıkar; her iki durumda da söz şiddet çağrışımı taşır.