Anlamı
hlk. küçük abdest bozmak.
Detaylı Açıklama
Su dökmek, halk dilinde küçük abdest bozmak anlamına gelen örtülü ve nazik bir ifadedir. Doğrudan söylenmesi kaba kaçabilecek bir ihtiyacı yumuşak bir sözle dile getirmek için kullanılır. Yolculukta mola verip ihtiyaç gidermek, çocuğunu uygun bir yere götürmek bu deyimle anlatılır. Mahrem sayılan bir durumu açıkça söylemek görgü kurallarına aykırı görüldüğü için, halk böyle örtülü ifadeler geliştirmiştir; su dökmek de bunların yaygın bir örneğidir. Söz gündelik ve teklifsiz konuşmalarda, özellikle aile içinde ve yolculuk gibi durumlarda duyulur. Türk dilindeki örtülü anlatım geleneğinin bir parçası olarak, hassas bir ihtiyacı nezaketle çerçevelemenin yolunu sunar; bu yönüyle nezaket içeren, yumuşak bir tonu vardır. Bugün de, özellikle yaşlı kuşağın dilinde yaşayan nazik bir söz olarak sürer.
Su Dökmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Uzun yolda çocuk sıkışınca ilk dinlenme tesisinde durup su döktürdük, sonra yola devam ettik.
- Biraz mola verelim, su dökmem gerek, hemen şu benzinlikte durabilir misin?
- Dede bahçenin ucuna gidip su döktü, dönerken de biraz hava aldığını söyledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Mahrem sayılan bir ihtiyacı doğrudan söylemek görgü kurallarına aykırı görüldüğü için. Su dökmek gibi yumuşak bir ifade, bu durumu kibarca anlatmayı sağlar. Türk dilindeki örtülü anlatım geleneği, böyle nazik sözlerin yaygınlaşmasına yol açmıştır.
Ses bakımından benzeseler de anlamları ayrıdır. Su dökmek küçük abdest bozmaktır; su dökünmek ise yıkanmaktır. İkisi farklı durumları anlatır ve bağlam, hangisinin kastedildiğini açıkça belli eder.
Gündelik ve teklifsiz konuşmalarda, özellikle yolculuk, mola ya da aile içi durumlarda. Mahrem bir ihtiyacı kibarca dile getirmek için söylenir; nezaket içeren, yumuşak bir tona sahiptir ve halk ağzında sıkça duyulur.