Anlamı
gusül gerekmek.
Detaylı Açıklama
Su iktiza etmek, dinî bir terim olarak gusül abdestinin, yani boy abdestinin gerekmesi anlamına gelen eski bir ifadedir. Belirli durumların ardından dince temizlenmenin zorunlu hâle gelmesini, örtülü ve nazik bir dille anlatır. Arapça kökenli iktiza sözcüğü gereklilik demektir; söz, mahrem bir durumu doğrudan söylemek yerine inceltilmiş biçimde dile getirir. Eski fıkıh metinlerinde, hangi hâllerde gusül gerektiğinin maddeler hâlinde açıklandığı bölümlerde sıkça geçer. Bugün gündelik konuşmada neredeyse hiç kullanılmaz; daha çok dinî kaynaklarda ve geçmiş dönem anlatılarında karşımıza çıkar. Türk dilindeki örtülü anlatım geleneğinin eski bir örneği olarak, hassas bir konuyu nezaketle çerçeveleme biçimini yansıtır; yerini bugün daha sade söyleyişlere bırakmıştır.
Su İktiza Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Dinî kitapta hangi hâllerde su iktiza ettiği ayrıntılı biçimde maddeler hâlinde açıklanmıştı.
- Yaşlı amca ibadetten önce su iktiza ettiğini söyleyerek gusül almak için hazırlandı.
- Eski fıkıh metinlerinde su iktiza eden durumlar nazik bir dille tek tek sıralanırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Arapça kökenli bu sözcük gereklilik, lüzum anlamına gelir. Su iktiza etmek de gusül abdestinin gerekmesi demektir. Söz, mahrem bir durumu doğrudan söylemek yerine bu sözcükle inceltilmiş, nazik biçimde dile getirir.
Neredeyse hiç. Eskimiş ve dinî dile özgü bir ifadedir; daha çok fıkıh metinlerinde ve geçmiş dönem anlatılarında geçer. Gündelik konuşmada yerini daha sade söyleyişlere bırakmış, eski metinlerin diline ait kalmıştır.
Mahrem sayılan bir durumu doğrudan anlatmak yerine dinî ve nazik bir dille ifade ettiği için. İktiza sözcüğü durumu inceltir. Bu yönüyle deyim, Türk dilindeki örtülü anlatım geleneğinin eski ve nazik bir örneğidir.