Anlamı
tkz. hakkı yokken bir şeyi kendisine mal etmek:
'Bunların nesi yoksa ele geçirip sonra da üstüne oturmak mümkün.' -E. E. Talu.
Detaylı Açıklama
Üstüne oturmak, teklifsiz konuşmada, bir kimsenin hakkı olmadığı hâlde bir malı, bir parayı ya da bir şeyi kendisine mal etmesi, onu haksız yere elinde tutması anlamına gelen bir deyimdir. Kişi, aslında başkasına ait olan bir şeyi geri vermez, onun üstüne oturarak kendine geçirir. Söz, çoğunlukla emaneti, ortak malı ya da başkasının hakkını haksızca sahiplenen kimseler için kullanılır ve bu davranışı onaylamaz. Ele geçirdiği emaneti sahibine vermeyip üstüne oturan biri, güvene ihanet etmiş sayılır. Deyim, haksız kazancı, başkasının hakkını gasbetmeyi eleştirel bir dille anlatır. Kişi, kendisine ait olmayanı kendine mal ederek haksızlık etmiş olur. Söz, hakkı olmayan bir şeyi haksızca sahiplenmeyi yeren bir anlam taşır. Bir malı ya da hakkı, sahibi olmadığı hâlde haksız yere kendine mal etmeyi anlatan bir deyimdir.
Üstüne Oturmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Ortağının payını vermeyip bütün kazancın üstüne oturan adam, sonunda herkesin güvenini yitirdi.
- Kendisine emanet edilen parayı geri vermeyip üstüne oturunca, yıllanmış dostluk da bitti.
- Miras kalan araziyi kardeşlerinden gizleyip üstüne oturmaya kalkması büyük bir haksızlıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Teklifsiz konuşmada, bir kimsenin hakkı olmadığı hâlde bir malı, bir parayı ya da bir şeyi kendisine mal etmesini, onu haksız yere elinde tutmasını karşılar. Başkasının hakkını haksızca sahiplenmeyi anlatan bir deyimdir.
Çoğunlukla emaneti, ortak malı ya da başkasının hakkını haksızca sahiplenen kimseler için kullanılır. Ele geçirdiği emaneti sahibine vermeyip üstüne oturan birinin durumu buna örnektir. Haksız kazanç sağlayan herkes için söylenebilir.
Eleştirel, yeren bir anlam taşır; bu haksız davranışı onaylamaz. Kişinin kendisine ait olmayanı kendine mal ederek haksızlık ettiğini, gösterilen güvene ihanet ettiğini vurgular. Söz, bu tutumu açıkça kınar.