Anlamı
yas tutmak:
'Hem yârinden hem yoldaştan hem köyden / Ayrı düşen garip kullar yas çeker' -A. İ. Özkan.
Detaylı Açıklama
Yas çekmek, yas tutmak demektir. Çekmek fiili buradaki katlanmayı belirtir; acı bir yük gibi taşınır ve süresi kişinin elinde değildir. Kalıp bu yönüyle yasın ağırlığını öne çıkarır. Yas tutmak söyleyişi süreci bütünüyle adlandırırken, yas çekmek daha çok içeride duyulan sızıyı bildirir. Kalıp halk şiirinde ve türkülerde sıkça geçer; yârinden, yoldaşından ve köyünden ayrı düşenlerin yas çektiğini anlatan dizeler bunun örneğidir. Bu kullanımda yas yalnızca bir kaybın ardından değil, ayrılık ve gurbet için de duyulur. Söz böylece özlemle karışık bir üzüntüyü de karşılayabilir. Kalıp bugün gündelik konuşmada seyrek duyulur. Daha çok edebî metinlerde ve yöresel söyleyişlerde yaşar. Söz, derin bir üzüntüyü uzun süre taşımayı anlatır.
Yas Çekmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Gurbete düşenlerin yıllarca yas çektiğini anlatan türküler o yörede hâlâ söylenir.
- Kimseye belli etmeden içinden yas çektiğini yalnızca en yakınları biliyordu.
- Köyden ayrı düşen yaşlı adam uzun süre sessizce yas çekti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yas tutmak demektir. Çekmek fiili buradaki katlanmayı belirtir; acı bir yük gibi taşınır ve süresi kişinin elinde değildir. Kalıp yasın ağırlığını ve süresini öne çıkarır; acı kişinin isteğiyle bitmez.
İnce bir fark vardır. Yas tutmak süreci bütünüyle adlandırır ve dışa yansıyan davranışları da kapsar. Yas çekmek ise daha çok içeride duyulan sızıyı bildirir; taşınan yükün ağırlığı öne çıkar.
Yalnızca onun için kullanılmaz. Halk şiirinde ayrılık ve gurbet için de yas çekildiği anlatılır. Söz böylece özlemle karışık bir üzüntüyü de karşılayabilir. Söz özlemle karışık bir üzüntüyü de karşılar.