Anlamı
1) yenmeyecek nitelikte olan (yiyecek); 2) hoşa gitmeyen, beğenilmeyen nitelikte olan:
'Kağnı gıcırtısını sineye çekmek zor, bu zıkkım pek yenir yutulur şey değil ki!' -B. R. Eyuboğlu. 3) çok ağır (söz); 4) mec. kendisiyle başa çıkılamayacak durumda olan: Bu adam öyle yenilir yutulur gibi değil.
Detaylı Açıklama
Yenilir yutulur değil, dört ayrı durumda kullanılan bir sözdür. Birincisi yenmeyecek nitelikte olan yiyecekleri anlatır. İkincisi hoşa gitmeyen, beğenilmeyen şeyler için söylenir; Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun kağnı gıcırtısının yenir yutulur bir şey olmadığını belirten cümlesi bu kullanımı gösterir. Üçüncüsü çok ağır sözler için kullanılır. Dördüncüsü ise mecazidir ve kendisiyle başa çıkılamayacak kimseleri niteler. Dört anlamı birleştiren şey, bir şeyin kabul edilemez bulunmasıdır. Yeme eylemi burada benimseme yerine geçer; yenmeyen şey içe alınmaz. Olmamak biçimiyle de söylenir. Kalıp gündelik konuşmada yaygındır ve tonunu bağlamdan alır. Söz, kabul edilemeyecek kadar ağır ya da kötü olanı anlatır. Kalıp gündelik konuşmada yaygındır ve tonunu tümüyle bağlamdan alır.
Yenilir Yutulur Değil (olmamak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yemek o kadar tuzlu olmuştu ki yenilir yutulur gibi değildi.
- Toplantıda söylenen o sözler yenilir yutulur cinsten hiç değildi doğrusu.
- Bu adam öyle yenilir yutulur biri değil, ölçülü konuşmak gerekir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dört ayrı durumda kullanılır: yenmeyecek yiyecekler, beğenilmeyen şeyler, çok ağır sözler ve kendisiyle başa çıkılamayan kimseler. Dördünü birleştiren şey kabul edilemez bulunmadır. Dördünü birleştiren şey kabul edilemez bulunmadır.
Benimseme yerine geçer; yenmeyen şey içe alınmaz. Bu yüzden kalıp yalnızca yiyecek için değil, söz ve davranış için de kullanılabilir. Olmamak biçimiyle de söylenir. Olmamak biçimiyle de söylenir.
Bağlamdan anlaşılır. Sofrada söylenirse yiyecek, tartışmada söylenirse söz, bir kişi için söylenirse onun sertliği kastedilmiş olur. Kalıp tonunu tümüyle bağlamdan alır. Kalıp tonunu tümüyle bağlamdan alır.