Anlamı
yerinde olmamak, uygun düşmemek:
'Onu gece yarısı sokağın ortasına atıvermek yakışık almazdı.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Yakışık almamak, bir davranışın ya da sözün yerinde olmaması, duruma uygun düşmemesi demektir. Ölçü burada doğruluk değil, uygunluktur; yapılan şey yanlış olmasa bile ortama yakışmayabilir. Deyim çoğunlukla görgü, incelik ve zamanlama ile ilgili durumlarda kullanılır. Yas evinde yüksek sesle gülmek, tanımadığı birine fazla teklifsiz davranmak yakışık almaz. Reşat Nuri Güntekin'in birini gece yarısı sokağın ortasına bırakmanın yakışık almayacağını söyleyen cümlesi bu kullanımı gösterir. Söz genellikle olumsuz biçimiyle yaşar; yakışık alır kalıbı pek duyulmaz. Deyimde yumuşak bir uyarı vardır, sert bir suçlama yoktur. Konuşan kişi karşısındakini kırmadan sınırı hatırlatmak ister. Toplumca paylaşılan bir ölçüye dayandığı için herkesçe anlaşılır. Söz, duruma uymayan davranışı anlatır.
Yakışık Almamak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Böyle bir günde şakalaşmak yakışık almaz diye herkes sesini kesti.
- Misafir gelmişken telefonla ilgilenmesinin hiç yakışık almadığını daha sonra kendisi de anladı.
- Yaşça büyük komşusuna öyle karşılık vermesi orada bulunanlara yakışık almadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir davranışın ya da sözün yerinde olmaması, duruma uygun düşmemesi demektir. Ölçü burada doğruluk değil uygunluktur; yapılan şey yanlış olmasa bile ortama yakışmayabilir. Deyim daha çok görgü ve zamanlamayla ilgilidir.
Taşımaz. Deyimde yumuşak bir uyarı vardır; konuşan kişi karşısındakini kırmadan sınırı hatırlatmak ister. Bu yüzden söz çoğunlukla azarlamadan, ölçülü ve sakin bir tonla söylenir. Sözün amacı kırmak değil, gözden kaçan bir ölçüyü anımsatmaktır.
Pek kullanılmaz. Söz genellikle olumsuz biçimiyle yaşar, yakışık alır kalıbı gündelik dilde seyrek duyulur. Uygun bir davranışı belirtmek için başka söyleyişler yeğlenir. Bu durum, kalıbın uyarı için doğmuş olmasıyla açıklanabilir.