Anlamı
1) çorak ve sıcak bir yeri niteler; 2) mec. şartların zor, imkânların kısıtlı olduğu durumlarda söylenen bir söz; 3) mec. hiçbir yardım ve umut olmadığında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Yer demir gök bakır, üç ayrı durumda kullanılan bir sözdür. Birincisi çorak ve sıcak bir yeri niteler; toprak demir gibi sert, gök bakır gibi kızgındır. İkincisi mecazidir ve şartların zor, imkânların kısıtlı olduğu durumları anlatır. Üçüncüsü ise hiçbir yardım ve umut kalmadığında söylenir. Üç anlamı birleştiren şey, hiçbir yerden bir şey gelmemesidir; ne yerden ne gökten. Madenlerin seçilmesi de anlamlıdır; ikisi de sert, soğuk ve verimsiz nesnelerdir. Kalıp özellikle kuraklık, kıtlık ve çaresizlik anlatılırken kullanılır. Sözde kuşatılmışlık duygusu bulunur; kişi hiçbir yöne bakamaz. Kalıp aynı madenleri ters sırayla anan yer bakır gök demir kesilmek söyleyişinden ayrılır. Orada duruma düşüş, burada durumun kendisi anlatılır. Söz, hiçbir umut kalmamış bir hâli anlatır.
Yer Demir Gök Bakır Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Ovanın ortasında yürürken yer demir gök bakır, gölge bile yoktu.
- Bütün kapılar kapanınca onlar için yer demir gök bakır kesilmişti.
- Yer demir gök bakır derken bile umudunu bir türlü tümüyle yitirmemişti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Üç ayrı durumda kullanılır: çorak ve sıcak bir yeri nitelemek, şartların zor olduğunu anlatmak ve hiçbir umut kalmadığını bildirmek. Üçünü birleştiren şey hiçbir yerden bir şey gelmemesidir.
Demir de bakır da sert, soğuk ve verimsiz nesnelerdir. Toprağın demir, göğün bakır olması hiçbir yerden ürün ya da yağmur beklenemeyeceğini gösterir. Benzetme bu yüzden güçlüdür.
Aynı değildir. Madenler ters sıradadır ve anlam da ayrılır. Yer bakır gök demir kesilmekte o duruma düşüş anlatılır; yer demir gök bakırda ise durumun kendisi betimlenir. Biri düşüşü, öteki durumu anlatır.