Anlamı
çok utandırmak, rezil etmek:
'Bir hikâye anlatır, erkekleri yerin dibine batırır çıkarırdı.' -N. Meriç.
Detaylı Açıklama
Yerin dibine batırıp çıkarmak, bir kimseyi çok utandırmak, onu rezil etmek demektir. Kalıbın ayırt edici yanı, öznenin utandıran taraf olmasıdır; utanan değil, utandıran öne çıkar. Nezihe Meriç'in bir hikâye anlatarak erkekleri yerin dibine batırıp çıkaran kişiyi anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Batırıp çıkarmak ikilemesi işin yinelendiğini belirtir; kişi bir kez değil, art arda küçük düşürülür. Bu yönüyle kalıp, utananın hâlini anlatan söyleyişlerden ayrılır. Orada duygu yaşanır, burada o duygu yaşatılır. Kalıp çoğunlukla eleştiri amacıyla kullanılır; söyleyen kişi bu davranışı ölçüsüz bulur. Herkesin önünde yapılması durumu daha da ağırlaştırır. Kalıp gündelik konuşmada ve edebî metinlerde geçer. Söz, birini art arda küçük düşürmeyi anlatır. Kalıp gündelik konuşmada ve edebî metinlerde geçer; sertliğini ikilemeden alır.
Yerin Dibine Batırıp Çıkarmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Toplantıda genç çalışanı yerin dibine batırıp çıkarması kimseye hoş gelmedi.
- Anlattığı o uzun hikâyeyle bütün masayı yerin dibine batırıp çıkarmıştı.
- Kimseyi yerin dibine batırıp çıkarmadan da eleştiri yapılabileceğini ona söylediler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kimseyi çok utandırmak, onu rezil etmek demektir. Kalıbın ayırt edici yanı, öznenin utandıran taraf olmasıdır; utanan değil, utandıran öne çıkar. Utanan değil, utandıran öne çıkar. Kalıp bu yönüyle sorumluyu işaret eder.
Batırıp çıkarmak ikilemesi işin yinelendiğini belirtir; kişi bir kez değil, art arda küçük düşürülür. Bu yineleme kalıbın sertliğini de artırır. Bu yineleme kalıbın sertliğini de artırır.
Çoğunlukla eleştiri amacıyla kullanılır; söyleyen kişi bu davranışı ölçüsüz bulur. Herkesin önünde yapılması durumu daha da ağırlaştırır. Herkesin önünde yapılması durumu ağırlaştırır. Söyleyen kişi bu davranışı ölçüsüz bulur.