Anlamı
utandırmak, mahcup etmek.
Detaylı Açıklama
Yere baktırmak, bir kimseyi utandırmak, onu mahcup duruma düşürmek demektir. Kalıptaki görüntü, utanan kişinin başını öne eğip yere bakmasıdır. Baktırmak fiili buradaki ettirme yönünü belirtir; utanan değil, utandıran öne çıkar. Bu yönüyle kalıp, utananın hâlini anlatan söyleyişlerden ayrılır. Orada kişi kendi duygusunu yaşar, burada bir başkası bu duyguyu ona yaşatır. Söz haklı bir sözle susturmak için de kullanılır; yanlışı gösterilen kimse yere bakar. Bu kullanımda kalıp olumlu bir anlam kazanabilir. Kimi kullanımlarda ise gereksiz bir küçük düşürme anlatılır ve söz eleştirilir. Hangi anlamın geçerli olduğunu bağlam belirler. Söz, birini mahcup duruma düşürmeyi anlatır. Kalıp gündelik konuşmada geçer ve tonunu bağlamdan alır. Hangi anlamın geçerli olduğunu söyleyenin niyeti belirler.
Yere Baktırmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Söylediği tek bir cümle karşısındakini bir anda yere baktırmaya yetti.
- Kimseyi yere baktırmadan da eleştiri yapılabileceğini ona uzun uzun anlattılar.
- Belgeleri masaya koyunca iddia sahibini bir anda yere baktırmış oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kimseyi utandırmak, onu mahcup duruma düşürmek demektir. Kalıptaki görüntü, utanan kişinin başını öne eğip yere bakmasıdır. Baktırmak fiili ettirme yönünü belirtir. Kalıpta özne utandıran taraftır.
Utananın hâlini anlatan söyleyişlerde kişi kendi duygusunu yaşar. Yere baktırmakta ise bir başkası bu duyguyu ona yaşatır; özne utandıran taraftır. Utanma duygusunu bir başkası yaşatır.
Taşıyabilir. Haklı bir sözle susturmak için kullanıldığında olumlu bir anlam kazanır. Kimi kullanımlarda ise gereksiz bir küçük düşürme anlatılır ve söz eleştirilir. Hangi anlamın geçerli olduğunu bağlam belirler.