Anlamı
yüreği yerinden oynamak:
'En hafif bir hareketi kalbimizi yerinden oynatmaya yeterdi.' -A. Ş. Hisar.
Detaylı Açıklama
Yerinden oynamak, yüreği yerinden oynamak deyiminin kısaltılmış biçimidir ve ani bir korku ya da heyecanla çarpılmak anlamına gelir. Abdülhak Şinasi Hisar'ın en hafif bir hareketin kalpleri yerinden oynatmaya yettiğini anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Kalıptaki görüntü, yüreğin olduğu yerde duramayıp sarsılmasıdır. Ani bir ses, beklenmedik bir haber ya da karanlıkta görülen bir gölge bu duyguyu doğurur. Kalıp korku için olduğu kadar büyük sevinç için de kullanılır; iki duygu da bedende aynı karşılığı bulur. Bu yönüyle söz duygunun türünü değil, şiddetini bildirir. Kalıp aynı kökten gelen yerinden oynatmak söyleyişiyle karıştırılmamalıdır. Orada bir nesnenin yeri değiştirilir, burada bir duygu anlatılır. Kalıp edebî metinlerde sıkça geçer. Söz, ani bir sarsıntıyla çarpılmayı anlatır.
Yerinden Oynamak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Gece yarısı çalan o zil hepsinin yüreğini yerinden oynatmaya yetmişti.
- Beklenmedik o haberi duyunca yüreği neredeyse yerinden oynayacak gibi çarptı.
- Ansızın açılan kapı içeride oturan küçük çocuğun yüreğini yerinden oynattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yüreği yerinden oynamak deyiminin kısaltılmış biçimidir ve ani bir korku ya da heyecanla çarpılmak anlamına gelir. Kalıptaki görüntü, yüreğin olduğu yerde duramamasıdır. Kalıp ani bir sarsıntıyı bildirir.
Yalnızca korku için kullanılmaz. Büyük sevinç için de geçerlidir; iki duygu da bedende aynı karşılığı bulur. Bu yönüyle söz duygunun türünü değil, şiddetini bildirir. Söz duygunun şiddetini öne çıkarır.
Karıştırılmamalıdır. Yerinden oynatmakta bir nesnenin yeri değiştirilir ve anlam tümüyle somuttur. Yerinden oynamakta ise bir duygu anlatılır. Biri duyguyu, öteki nesneyi anlatır. Bu ayrım karışıklığı önler.