Anlamı
bir yeri kendi çıkarına kullanmak:
'Şimdi de mahalle bakkallığını mı yiyim yeri yaptın?' -Ö. Seyfettin. 'Bir sürü halayık ve hizmetçiden başka takım takım fakir akrabalar, paşayı yiyim yeri etmiş.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Yiyim yeri etmek, bir yeri kendi çıkarına kullanmak, oradan sürekli yararlanmak demektir. Yapmak fiiliyle de söylenir. Ömer Seyfettin'in mahalle bakkallığını yiyim yeri yapmayı soran cümlesi ile Reşat Nuri Güntekin'in fakir akrabaların paşayı yiyim yeri ettiğini anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Yiyim sözcüğü buradaki sömürüyü belirtir; bir yer ya da bir kimse gelir kapısı sayılmıştır. Kalıbın ayırt edici yanı sürekliliktir; bir kerelik yararlanma değil, yerleşmiş bir düzen anlatılır. Sözde açık bir kınama bulunur; yararlanan kişi hakkı olmayanı almaktadır. Kalıp kurumlar, görevler ve varlıklı kimseler için kullanılır. Halk dilinde çıkarcılığı anlatan güçlü bir kalıptır. Söz, bir yeri sürekli çıkar kapısı hâline getirmeyi anlatır.
Yiyim Yeri Etmek (yapmak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Devraldığı o küçük dükkânı çok kısa sürede kendine yiyim yeri etmiş sayılırdı.
- Kimsenin denetlemediği o görevi yıllarca yiyim yeri yaptığı sonradan anlaşıldı.
- Yardım kasasını yiyim yeri edenlerin ortaya çıkması pek uzun sürmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir yeri kendi çıkarına kullanmak, oradan sürekli olarak yararlanmak demektir. Yiyim sözcüğü buradaki sömürüyü belirtir; bir yer ya da bir kimse gelir kapısı sayılmış olur.
Süreklilik en belirgin yanıdır; bir kerelik yararlanma değil, iyice yerleşmiş bir düzen anlatılır. Kişi oradan yalnızca bir kez değil, uzun süre ve düzenli biçimde yararlanmayı sürdürmektedir.
Sözde açık ve sert bir kınama bulunur; yararlanan kişi hakkı olmayanı almaktadır. Kalıp kurumlar, görevler ve varlıklı kimseler için kullanılır; anlattığı çıkarcılığı hiçbir biçimde yumuşatmadan niteler.