Anlamı
1) bir şeyin olmasını ummak; 2) bir kimsenin gelmesini beklemek.
Detaylı Açıklama
Yol gözlemek, bir kimsenin gelmesini beklemek ya da bir şeyin olmasını ummak demektir. Kalıp gözünü yola dikip bekleyen kimsenin görüntüsünden doğar; bu görüntü Anadolu'da uzun ayrılıkların ardından çok yaşanmıştır. Birinci anlamda bekleyiş somuttur; gurbetteki birinin dönüşü, bir haberin gelmesi beklenir. İkinci anlamda ise bekleyiş soyutlaşır; kişi bir işin olmasını umar. Her iki kullanımda da beklemenin uzunluğu sezilir; yol gözlemek kısa süreli bir bekleyiş değildir. Sözde bir özlem ve bir umut bir arada bulunur. Bekleyenin elinden başka bir şey gelmemesi kalıba hüzün katar. Kalıp türkülerde ve halk şiirinde sıkça geçer. Gündelik konuşmada da canlılığını korur. Söz, umutla ve özlemle beklemeyi anlatır.
Yol Gözlemek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Oğlu askerden dönene kadar aylarca kapının önünde oturup yol gözledi.
- Bütün köy beklenen yağmurun yağmasını umarak günlerce yol gözleyip durdu.
- Haber gelir diye her akşam pencerenin önünde yol gözlemeyi sürdürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kimsenin gelmesini beklemek ya da bir şeyin olmasını ummak demektir. Birinci anlamda bekleyiş somuttur; ikinci anlamda ise soyutlaşır ve kişi bir işin olmasını umar.
Gözünü yola dikip bekleyen kimsenin görüntüsünden doğar. Bu görüntü Anadolu'da uzun ayrılıkların ardından çok yaşandığı için kalıp halk dilinde güçlü bir yer edinmiştir. Görüntü kalıba somut bir güç kazandırır.
Bir özlem ile bir umut aynı anda bulunur. Bekleyenin elinden başka bir şey gelmemesi kalıba hüzün katar; her iki kullanımda da beklemenin uzunluğu açıkça sezilmektedir.