Anlamı
çok isteyerek veya özleyerek beklemek:
'Terekesini paylaşmak için dört gözle ölümünü beklemekteydiler.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Dört gözle beklemek, çok isteyerek ya da özleyerek beklemektir. Kalıp bakmak fiiliyle de kurulur: dört gözle bakmak. Tanım iki ayrı duyguyu ya da bağlacıyla birleştirir: istek ve özlem. Beklenen şey bir kişi, bir haber, bir mektup, bir sonuç ya da bir gün olabilir. Özlemle beklenen uzaktaki bir yakın olabilir; istekle beklenen ise bir sonuç ya da bir kazanç. Deyimin öznesi bekleyen kişidir; beklenen belirtme ekiyle gelir: onu dört gözle beklemek. Kalıp bir askerden dönüşü, bir sınav sonucunu ya da bir bayramı anlatırken kurulabilir. Beklemenin süresini tanım belirtmez. Söz bir mektupta, bir aile sohbetinde ya da bir haber bülteninde kurulabilir. Çok sözü, bekleyişin sıradan olmadığını gösterir.
Örnek Cümleler
- Askerdeki oğlunun izin gününü dört gözle bekleyen ana, sabahtan pencerenin önüne oturdu.
- Sınav sonuçlarını dört gözle bekleyen öğrenciler, sistem açılır açılmaz ekrana üşüştü.
- Gurbetteki kardeşinden gelecek mektubu dört gözle bekleyen Nuri, her sabah postacının yolunu gözlüyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinin ölümü beklenir: Terekesini paylaşmak için dört gözle ölümünü beklemekteydiler. Bekleyenlerin isteği mirası paylaşmaktır; cümle bu isteği açıkça yazar. Tanık, deyimin beklenen şeyin kötü olduğu bir durumda da kurulabildiğini gösterir.
Yolunu beklemek, birinin gelmesini beklemektir; beklenen bir kişidir. Dört gözle beklemenin tanımında ise beklemenin nasıl olduğu söylenir: çok isteyerek ya da özleyerek. Nuri'nin örneğinde ikisi yan yana durur: mektubu dört gözle bekler, postacının da yolunu gözler.
Atasözü, yapılması geciken iyiliklerin bekleyenleri sıkıntı içinde bıraktığını söyler. Dört gözle bekleyen kişi de beklediği şeyi çok ister. Atasözü bekleyişin uzamasından doğan sıkıntıyı, deyim bekleyişteki isteği ya da özlemi anlatır.