Anlamı
aşağı tükürsem sakal, yukarı tükürsem bıyık.
Detaylı Açıklama
Yukarı tükürsem bıyık, aşağı tükürsem sakal sözü, iki seçenekten hangisi seçilirse seçilsin zarar görüleceği durumlarda söylenir. Aşağı tükürsem sakal, yukarı tükürsem bıyık biçimiyle de kullanılır ve iki söyleyiş arasında fark bulunmaz. Kalıptaki görüntü çaresizliği somutlaştırır; kişi ne yapsa kendi yüzünü kirletecektir. Bıyık ve sakalın ikisi de kişinin kendisine aittir, bu yüzden zarar her durumda ona döner. Kalıp özellikle iki tarafı da kırmadan çözülemeyecek durumlarda kullanılır; taraflardan biri akraba, öteki dost olabilir. Sözde bir sıkışmışlık bulunur, çünkü karar vermemek de bir seçenek değildir. Kalıp gündelik konuşmada oldukça yaygındır. Halk dilinde ikilemi anlatan en bilinen sözlerdendir. Söz, her iki seçeneğin de zararlı olduğu durumu anlatır.
Yukarı Tükürsem Bıyık, Aşağı Tükürsem Sakal Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- İki kardeşin arasında kalınca yukarı tükürsem bıyık aşağı tükürsem sakal dedi.
- Hangi tarafı tutsa birini kıracaktı; yukarı tükürsem bıyık, aşağı tükürsem sakal.
- Bu durumda ne yapsa yanlış olacaktı, tam anlamıyla yukarı tükürsem bıyık hesabı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki seçenekten hangisi seçilirse seçilsin zarar görüleceği durumlarda söylenir. Kalıptaki görüntü çaresizliği somutlaştırır; kişi ne yapsa kendi yüzünü kirletmiş olacaktır. Ortada gerçek bir seçeneksizlik vardır.
İkisi de kişinin kendisine aittir; bu yüzden zarar her durumda dönüp ona gelir. Görüntü bu yolla seçeneksizliği çok açık ve akılda kalıcı biçimde anlatmış olur.
Özellikle iki tarafı da kırmadan çözülemeyecek durumlarda kullanılır; taraflardan biri akraba, öteki dost olabilir. Sözde bir sıkışmışlık bulunur, çünkü karar vermemek de seçenek değildir. Karar vermemek de burada bir seçenek sayılmaz.