Anlamı
çok acımak, içi sızlamak:
'Aklımıza eski günler gelince / Yüreğimiz cız eder' -B. Necatigil.
Detaylı Açıklama
Yüreği cız etmek, birdenbire çok acımak, içi sızlamak demektir. Cızlamak biçimi de kullanılır. Behçet Necatigil'in aklımıza eski günler gelince yüreğimiz cız eder diyen dizesi bu kullanımı gösterir. Cız sözcüğü bir ses yansımasıdır; sıcak bir şeyin değmesiyle çıkan sesi taklit eder. Kalıp bu yüzden acının aniliğini ve kısalığını duyurur; sızı bir anda gelir ve geçer. Bu yönüyle söz yüreğe işlemek deyiminden ayrılır; orada yavaş ve kalıcı bir etki vardır. Yüreği cız ettiren şey çoğunlukla küçük bir hatırlatmadır; bir koku, bir şarkı ya da eski bir günün anılması yeterlidir. Sözde acıma ve özlem bir aradadır. Kalıp şiirde ve şarkı sözlerinde sıkça geçer. Söz, ani ve kısa bir sızı duymayı anlatır.
Yüreği Cız Etmek (cızlamak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- O eski şarkıyı duyar duymaz yüreği cız etti ve bir anda çocukluğuna döndü.
- Kapının önünde bekleyen o sahipsiz köpeği görünce yüreği cız ediverdi.
- Yıllar önce çekilmiş olan o fotoğrafa bakarken yüreğinin cızladığını hissetti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birdenbire çok acımak, içi sızlamak demektir. Cız sözcüğü bir ses yansımasıdır; sıcak bir şeyin değmesiyle çıkan sesi taklit ederek acının aniliğini duyurmuş olur. Sızı bir anda gelir ve aynı hızla geçer.
Yüreği cız etmekte sızı bir anda gelir ve geçer; yüreğe işlemekte ise yavaş ve kalıcı bir etki vardır. Biri ani ve kısa, öteki derin ve uzun süreli bir duyguyu anlatır.
Çoğunlukla küçük bir hatırlatmadır; bir koku, bir şarkı ya da eski bir günün anılması bunun için yeterlidir. Sözde acıma ile özlem duygusu bir arada bulunmaktadır.